Susmuş daşları dilə gətirən Tariyel Azərtürk

Post Views: 10

Bəzi ömürlər var ki, onlar yalnız yaşanmış illərin xronologiyası deyil, həm də zamanın içində açılan böyük bir düşüncə kitabıdır. Hər səhifəsi axtarışla, hər cümləsi zəhmətlə, hər ideyası isə insanın bilik qarşısında dayanmayan marağı ilə yazılır. Tariyel Azərtürk də belə ömürlərdən biridir ,bir kənddən başlayıb dünya elminin müxtəlif qatlarına qədər uzanan intellektual yolçuluğun simvolu.
Onun həyat hekayəsi Zəngəzurun Nüvədi kəndində, sərt dağların, səssiz vadilərin və təbiətin insan düşüncəsinə daha dərin qatlar qazandırdığı bir coğrafiyada başlayır. 1942-ci ilin dekabrında dünyaya gələn bir uşaq üçün bu mühit sadəcə doğulduğu yer deyildi, həm də gələcəkdə formalaşacaq elmi təxəyyülün ilk məktəbidi. Dağların səssizliyi, kənd həyatının sadəliyi və təbiətin ritmi onun iç dünyasında erkən suallar oyadırdı: “Dünya necə qurulub?”, “Dil necə yaranıb?”, “İnsan düşüncəsi haradan başlayır?”
Bu suallar illər keçdikcə sadəcə uşaq marağı olaraq qalmadı , həyatın mərkəzinə çevrildi.
Təhsil illəri Tariyel Azərtürk üçün sadəcə bilik toplamaq mərhələsi deyildi. O, Nüvədi yeddiillik məktəbində və daha sonra Aldərə kənd orta məktəbində oxuyarkən əla qiymətlərlə təkcə fənləri deyil, həm də düşünməyi öyrənirdi. Elmə olan maraq onu Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin əczaçılıq fakültəsinə gətirib çıxardı.
Bu seçim təsadüfi deyildi. Əczaçılıq maddənin mahiyyətini, kimyanın incəliklərini, həyatın bioloji kodlarını anlamaq demək idi. O, isə məhz bu kodları oxumağa çalışan bir düşüncə sahibi idi.
1960-cı illərdə Elmlər Akademiyasının Fiziologiya İnstitutunda, Bakı Tibb Texnikumunda və Universitet mühitində fəaliyyəti onun elmi şəxsiyyətini formalaşdırdı. Latın dili və farmakologiya kimi sahələrdə dərs deməsi isə onun elmi dilə olan həssaslığını göstərirdi. Çünki ,dil elmin özü qədər vacib idi.
1968–1971-ci illər onun elmi yolunda dönüş nöqtəsi oldu. Biokimya üzrə aspirantura təhsili və Ukraynada molekulyar biologiya və genetika institutunda aparılan tədqiqatlar onun düşüncə horizontunu genişləndirdi. Bu mərhələ artıq bir tələbənin deyil, bir tədqiqatçının formalaşdığı dövr idi.
1974-cü ildə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi onun elmi fəaliyyətini təsdiqlədi. Lakin ,əslində bu, son yox, yeni bir başlanğıc idi. Çünki , artıq elmin sərhədlərini genişləndirməyə çalışan bir araşdırmaçıya çevrilmişdi.
1980-ci illərdə elmi laboratoriyalara rəhbərlik etməsi onun təşkilatçılıq və analitik düşüncə bacarıqlarını daha da möhkəmləndirdi. Lakin həyat onu daha geniş coğrafiyalara aparacaqdı.
1990-cı illərdə ABŞ-a köçməsi ilə onun elmi həyatı yeni mərhələyə daxil oldu. Alyaskadan Sietlə qədər uzanan bu yol təkcə coğrafi dəyişiklik deyildi ,həm də elmi düşüncənin yeni mühitlə qarşılaşması idi. Laboratoriyalarda, universitetlərdə və tədris müəssisələrində fəaliyyəti ona fərqli elmi sistemləri tanımaq imkanı verdi.
Bu dövrdə, artıq təkcə bir elm adamı deyil, həm də müxtəlif mədəni və akademik sistemlərin içində düşünən bir intellektual idi.
Tariyel Azərtürk yaradıcılığının ən mübahisəli və eyni zamanda ən diqqətçəkən istiqaməti qədim gil yazıları və mixi mətnlər üzərində aparılan tədqiqatlardır. Onun fikrincə, bu mətnlər sadəcə tarixi sənədlər deyil, həm də düzgün oxunmadıqda yanlış nəticələrə gətirib çıxaran mürəkkəb dil sistemləridir.
O, uzun illər apardığı araşdırmalar nəticəsində bu mətnlərin dil strukturuna dair fərqli yanaşma irəli sürmüş, onların türk dili ilə bağlılığı barədə öz elmi modelini formalaşdırmağa çalışmışdır. “Əcdad”, “Azərbaycan dilinin mixi yazılı qrammatikası” kimi əsərləri məhz bu ideyaların yazılı ifadəsidir.
Bu əsərlərdə təkcə dil məsələlərini deyil, həm də tarixə baxış tərzini dəyişdirməyə çalışan bir metodoloji yanaşma təqdim edir. Onun düşüncəsinə görə, mətnlərin yanlış bölünməsi və sistemsiz oxunuşu tarixdə süni boşluqlar yaradıb.
Professorun elmi baxışlarında dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də kimliyin əsas kodudur. Qadın və kişi cinsinə dair əvəzlik sistemi barədə irəli sürdüyü fikirlər də bu axtarışın bir hissəsidir ,dilin qədim qatlarında gizlənmiş strukturun yenidən oxunması cəhdi.
Bu yanaşma elmi mühitdə müxtəlif müzakirələr doğursa da, onun əsas məqsədi dəyişmir: dili daha dərindən anlamaq və tarixi mətnləri yeni gözlə oxumaq.
Onun 1000 səhifələrlə ölçülən əsərləri, müxtəlif dillərdə nəşr olunan kitabları və muğam haqqında araşdırmaları göstərir ki, Tariyel Azərtürk üçün elm tək bir sahə deyil, bütöv bir düşüncə sistemidir.
Biologiya, dilçilik, tarix, musiqi və mədəniyyət onun yaradıcılığında bir-birindən ayrılmır, əksinə bir-birini tamamlayan elementlər kimi çıxış edir.Professorun əsərlərində elm bəzən riyazi dəqiqlik, bəzən poetik təxəyyül, bəzən isə fəlsəfi düşüncə formasında görünür.2017-ci ildə Bişkekdə nəşr olunan 1300 səhifəlik “Генезис Тюрка и Тюркского Языка (на основе клинописи)” əsəri elmi miqyasına görə təkcə bir kitab kimi deyil, bütöv bir araşdırma kainatı kimi təqdim olunur. İki cildlik bu monumental nəşr, sonradan Nyu-York, Sietl və Sankt-Peterburq kimi müxtəlif elmi-nəşriyyat mərkəzlərində yenidən işıq üzü görərək beynəlxalq intellektual mühitə daxil olur.
Bu kitabın müəllif tərəfindən “Türkün Qızıl Kitabı” adlandırılması təsadüfi deyil , burada məqsəd təkcə tarixi mətnləri toplamaq deyil, həm də unudulmuş hesab edilən mədəni qatları yenidən görünən etməkdir. 33 fəsildən ibarət bu əsər sanki bir kitabdan çox, çoxqatlı bir yaddaş xəritəsidir.
Oxucu bu səhifələrdə tək bir sahənin içində qalmır. O, bir fəsildə dilin izlərinə düşür, başqa bir fəsildə iqtisadi münasibətlərin qədim formalarına enir, növbəti səhifədə isə təbiət elmlərinin sərt və dəqiq dünyası ilə üz-üzə gəlir. Burada riyaziyyat, baytarlıq, mineralogiya, vulkanologiya, metallurgiya və hətta qızılın filizdən çıxarılması kimi texniki proseslər belə elmi mətndən çıxıb sanki tarixi bir dastanın hissəsinə çevrilir.
Kalium sianid, civə, filiz emalı kimi anlayışlar bu kitabda sadəcə kimyəvi terminlər deyil onlar insanın təbiət üzərindəki qədim müşahidəsinin izləri kimi təqdim olunur. Bu isə əsərə həm ensiklopedik, həm də bədii bir genişlik verir.
Tariyel Azərtürk üçün elm, görünür ki, sahələrə bölünmüş ayrı-ayrı parçalar deyil, vahid bir düşüncə axınıdır , hər şey bir-birinə bağlanan böyük bir mənzərənin hissəsidir.
Bu əsərlərin mərkəzində duran əsas ideya qədim yazıların yenidən oxunması və onların dil qatlarının yenidən dərk edilməsidir. Mixi yazılar burada sadəcə arxeoloji material deyil, onlar insanlığın ilk düşüncə cəhdlərinin izləri kimi təqdim olunur.
Müəllifin yanaşmasında bu yazılar sanki susmuş bir dil deyil, səhv oxunmuş bir səsdir. O səs ki, minilliklər boyunca müxtəlif interpretasiyalar altında gizlənib və yenidən eşidilməyi gözləyir.
Bu baxış tərzi elmi mühitdə mübahisələr yaratsa da, onun əsas məqsədi dəyişmir: qədim mətnləri yalnız oxumaq deyil, onları “yenidən dinləmək”.
2017-ci ildə Sankt-Peterburqda nəşr olunan “Где, когда и как родился Мугам? – Harda, nə vaxt və necə doğulub Muğam?” kitabı isə bu elmi axtarışların daha incə və ruhani qatına enir. 127 səhifəlik bu əsərdə artıq gil yazılar deyil, səsin özü araşdırılır.
Muğam burada sadəcə musiqi janrı kimi deyil, bir mədəniyyətin nəfəs sistemi kimi təqdim olunur. Sanki müəllif sual verir: musiqi harada yaranır , daşda, kağızda, yoxsa insanın yaddaşında?
Bu kitabda elmi yanaşma ilə bədii hissiyyat bir-birinə qarışır. Səs tarixi fakt kimi deyil, yaşayan bir varlıq kimi təsvir edilir.
Tariyel Azərtürk yaradıcılığının ən böyük layihələrindən biri də “Genesis of Turk and Turkish Language (on the basis of cuneiform inscriptions)” adlı 1200 səhifəlik əsərdir. İngilis dilində hazırlanmış bu monumental tədqiqat hələ nəşr mərhələsini gözləyir.
Bu kitabın azərbaycanca mənası “Türk və Türk dilinin yaranması (çivi yazısı əsasında)” artıq özündə böyük bir elmi iddia daşıyır: dilin başlanğıc nöqtəsini yenidən oxumaq, tarix və dil arasındakı sərhədləri yenidən müəyyən etmək.
Burada məqsəd yalnız dilin qrammatikası deyil, onun kökünün haradan başladığını sorğulamaqdır. Bu isə elmin ən çətin suallarından biridir başlanğıc haradadır?
Tariyel Azərtürk yaradıcılığında diqqət çəkən əsas cəhət sahələr arasındakı sərhədlərin aradan qaldırılmasıdır. Burada biologiya ilə tarix, dilçiliklə kimya, mədəniyyətlə texnologiya bir-birindən ayrılmır əksinə, eyni düşüncə xəttinin müxtəlif üzləri kimi təqdim olunur.Əslində elm yaşayan, nəfəs alan və daim hərəkətdə olan bir prosesdir. Onun ən canlı forması isə konfranslar və seminarlar mühitində üzə çıxır , burada fikir yazıdan çıxıb səsə çevrilir, səs isə düşüncəyə toxunur.
Bu geniş elmi mühitdə Tariyel Azərtürk yalnız iştirakçı deyil, həm də ideyaların daşıyıcısı, müzakirənin mərkəzində dayanan düşüncə subyektidir. Onun konfrans və seminarlarda fəaliyyəti elmin təkcə təqdimatı deyil, həm də yenidən qurulması prosesidir.
Tariyel Azərtürk üçün bu mühitlər sadəcə çıxış etmək yeri deyil, həm də öz elmi baxışlarını geniş auditoriya ilə sınamaq və müqayisə etmək imkanına çevrilir. Konfrans tribunasında söylənən hər fikir artıq təkcə müəllifinə aid olmur o, ümumi elmi dialoqun bir hissəsinə çevrilir.
Burada elm sərhəd tanımır: dilçilik tarixlə, tarix mədəniyyətlə, mədəniyyət isə təbiət elmləri ilə kəsişir. Məhz bu kəsişmə nöqtələrində yeni suallar doğur.
Tariyel Azərtürk çıxışlarında tez-tez geniş elmi mövzuları, qədim yazı sistemləri, dilin strukturu, mədəniyyətin formalaşması və tarixi mətnlərin interpretasiyası kimi kompleks sahələri müzakirəyə çıxarır.
Bu yanaşma klassik akademik sistemin sərt bölgülərindən kənara çıxır və daha geniş, daha sərbəst, bəzən isə mübahisəli bir elmi model yaradır. Lakin elmin tarixində çox vaxt məhz belə sərhədsiz düşüncələr yeni suallar doğurub.
İnsan bəzən doğulduğu torpaqlardan uzaqda yaşasa da, ruhunun bir hissəsi həmişə Vətənlə nəfəs alır. İllər keçir, şəhərlər dəyişir, ömür müxtəlif ölkələrin yollarından keçir, amma uşaqlıq xatirələrinin işığı, ana dilinin səsi və doğma torpağın qoxusu insanın içində sönmür. Tariyel Azərtürk üçün də Bakı sadəcə bir şəhər deyildi elmə açılan qapıların, gənclik illərinin, tələbə auditoriyalarının, ilk elmi axtarışların və mənəvi bağlılığın şəhəri idi.
Uzun illər Amerikada yaşasa da, dünyanın müxtəlif elmi mühitlərində çalışsa da, onun düşüncələrinin bir ucu həmişə Bakıya bağlanırdı. Xəzərin sahilində ucalan bu qədim şəhər onun yaddaşında yalnız küçələri və binaları ilə deyil, keçmişin xatirələri, dost səsləri və elm mühitinin ruhu ilə yaşayırdı.
Nəhayət, illərlə ürəyində gəzdirdiyi bu həsrət sona çatdı. Bakı ilə yenidən görüş bir insanın şəhərə qayıdışı deyildi, bu, zamanla görüş idi. Hava limanından şəhərə doğru uzanan yollar ona sanki keçmiş illərin xatirələrini bir-bir qaytarırdı. Küçələrin ritmi dəyişmişdi, şəhər böyümüşdü, yeni binalar yüksəlmişdi, amma Bakının ruhu yenə əvvəlki kimi qalırdı isti, doğma və qürurlu.
Tariyel müəllim üçün bu səfər yalnız nostalji hissi daşımırdı. Bu, həm də mənəvi bir dönüş idi. Çünki ,insan harada yaşamasından asılı olmayaraq, öz köklərinə qayıtdıqda daxilində tamamlanma hissi yaşayır. Bakı ilə görüş də məhz belə bir hiss yaratmışdı illərin uzaqlığını bir anda aradan qaldıran mənəvi yaxınlıq hissi.
Tariyel Azərtürk doğma şəhərdə keçirdiyi hər anı yalnız bir səfər kimi deyil, ömrünün mühüm bir mənəvi hadisəsi kimi yaşayırdı. Çünki bəzən insanın ən böyük arzuları çox sadə görünür doğma küçələrdə yenidən addımlamaq, ana dilində danışılan səsləri eşitmək, Xəzərin küləyini hiss etmək…
Uzun illərin ayrılığına baxmayaraq, Bakı onu yad kimi qarşılamadı. Şəhər sanki öz övladını yenidən qucaqladı. Və bu görüş bir həqiqəti bir daha göstərdi: insan nə qədər uzaqlara getsə də, Vətən onun daxilində yaşayan ən böyük ünvandır.
Bəzən bir alim tribunaya yalnız məruzə etmək üçün çıxmır. O, illərlə içində daşıdığı düşüncələri, zamanın dərin qatlarından topladığı fikirləri və tarix qarşısında hiss etdiyi məsuliyyəti insanlarla bölüşmək üçün danışır. Belə çıxışlar adi elmi təqdimatdan daha artıq məna daşıyır onlar düşüncənin özünün hadisəsinə çevrilir.
Tariyel Azərtürkün AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda etdiyi “Tarix öncəsi Aralıq dənizi Türkləri” adlı çıxışı da məhz belə yadda qalan elmi-mənəvi hadisələrdən biri idi.
Bu çıxış təkcə tarix haqqında deyil, həm də yaddaş, kimlik və unudulmuş sivilizasiya qatları haqqında düşüncə manifesti təsiri bağışlayırdı.Məruzənin ilk cümlələrindən hiss olunurdu ki, alim üçün Bakı sadəcə paytaxt deyil. O, bu şəhəri “DAİMİ” və “ƏBƏDİ” mənalarını verən qədim və müqəddəs məkan kimi təqdim edirdi.
Bu yanaşma yalnız poetik təsvir deyildi. Burada Bakı bir mədəniyyət mərkəzi, tarix qatlarının üz-üzə gəldiyi mənəvi məkan kimi görünürdü. Şəməşə – Günəşə, Ahuraya, Oda sitayiş edən qədim Şərq xalqlarının yaddaşı ilə bağlılıq hissi alim üçün Bakını adi coğrafi anlayışdan çıxarıb sakral məna daşıyan bir mədəniyyət simvoluna çevirirdi.
Professorun nitqində şəhər daş və küçələrdən ibarət deyildi, Bakı bir ruh idi ,keçmişin nəfəsini bu günə gətirən canlı yaddaş idi.Çıxışın diqqət çəkən məqamlarından biri Ahura anlayışına verilən xüsusi yer idi. Tariyel Azərtürk Ahuranı qədim türk Günəş inancı ilə əlaqələndirərək onu yalnız dini termin kimi deyil, qədim insanın kainatla münasibətinin rəmzi kimi təqdim etməyə çalışırdı.
Tariyel müəllimin fikrincə, od və günəş kultu qədim Şərq xalqlarının düşüncə sistemində mühüm yer tutmuş, sonradan müxtəlif dini-fəlsəfi sistemlərdə yeni formalarda yaşamışdır.
Bu hissədə alim tarixə sadəcə faktlar toplusu kimi yanaşmırdı. O, qədim inancları insanlığın mənəvi təkamülünün hissəsi kimi təqdim edirdi.Məruzənin əsas ağırlıq mərkəzi qədim mixi yazılar və onların yenidən oxunması ideyası idi. Tariyel Azərtürk uzun illər apardığı tədqiqatlar əsasında belə bir fikir irəli sürürdü ki, bir çox qədim mətnlər düzgün oxunsa da, onların dil strukturu və semantik modeli düzgün anlaşılmadığı üçün tarixdə ciddi yanlış təsəvvürlər formalaşıb.
Professorun çıxışında ən çox diqqət çəkən məqamlardan biri “susmuş daşların danışması” obrazı idi.
Kipr, Krit, Lemnos və qədim Aralıq dənizi məkanlarında tapılmış yazıların yüz illərlə “susması”, yəni oxunmasına baxmayaraq tam anlaşılmaması onun təqdimatında dramatik bir elmi problem kimi görünürdü.
Alimə görə, bu mətnlərin açarı başqa dillərdə deyil, türk dilinin qədim qatlarında axtarılmalıdır.
Burada o, dilə sadəcə ünsiyyət vasitəsi kimi deyil, tarixin açarı kimi yanaşırdı.Məruzədə rus alimi Nikolay Marrın fikirlərinə geniş yer verilməsi təsadüfi deyildi. Marrın “Türkün tarixə verdiyi töhfəni nəzərə almadan Aralıq dənizinin tarixini anlamaq çətindir” fikri çıxışın əsas ideya sütunlarından biri kimi təqdim olunurdu.
Tariyel Azərtürk bu yanaşmanı yalnız sitat kimi yox, öz elmi baxışının başlanğıc nöqtələrindən biri kimi qəbul etdiyini göstərirdi.
Onun fikrincə, Aralıq dənizi tarixi yalnız yunan və latın mədəniyyəti üzərindən oxunduqda əvvəlki minilliklərin böyük hissəsi kölgədə qalır.
Bu yanaşma onun çıxışına həm polemik, həm də fəlsəfi xarakter verirdi.Məruzənin ən geniş hissəsi tarixöncəsi Aralıq dənizi türkləri mövzusuna həsr olunmuşdu. Pelasqlar, Eteokiprlilər, Eteokritlər, Etrusklar və digər qədim toplumlar haqqında irəli sürülən fikirlər çıxışın əsas müzakirə xəttini təşkil edirdi.
Burada alim tarixə alternativ baxış modeli təqdim etməyə çalışırdı yəni Aralıq dənizinin qədim etnik və mədəni mənzərəsində türklərin daha geniş rol oynadığı ideyasını önə çəkirdi.
Bu hissələrdə onun nitqi bəzən elmi məruzədən çox qədim yaddaşın poetik rekonstruksiyasını xatırladırdı.Çünki, Tariyel müəllim tarixə yalnız sənəd kimi yox, həm də canlı insan talelərinin izi kimi baxırdı.Tariyel Azərtürkün çıxışında diqqət çəkən əsas cəhətlərdən biri elmlə emosiyanın bir-birindən ayrılmaması idi.Tariyel müəllim danışarkən yalnız faktları sıralamırdı, sanki tarixlə emosional dialoq qururdu. Bu səbəbdən onun məruzəsi həm elmi, həm publisistik, həm də müəyyən mənada poetik təsir bağışlayırdı.
Burada auditoriya sadəcə dinləyici deyildi onlar düşünməyə çağırılan insanlar idi.Məruzənin ən cəsarətli və mübahisəli hissələrindən biri müqəddəs mətnlərin mənşəyi ilə bağlı irəli sürülən fikirlər idi. Alim qədim mixi yazılarla bağlı araşdırmalarına əsaslanaraq bəzi dini mətnlərin daha qədim yazılı qaynaqlarla əlaqəli ola biləcəyini vurğulayırdı.
Bu cür yanaşmalar elmi mühitdə müxtəlif müzakirələr doğura bilər. Qədim tarix, dil və dini mətnlərin mənşəyi çox mürəkkəb və çoxşaxəli sahədir. Lakin, onun çıxışının əsas mahiyyəti dəyişmirdi: tarixə yeni suallar vermək.Çünki ,elm yalnız qəbul edilmiş həqiqətləri təkrar etməklə deyil, həm də yeni baxışlar təklif etməklə inkişaf edir.Və bəzən bir alim tribunada dayanıb danışarkən təkcə keçmişdən bəhs etmir… o, düşüncənin gələcəyinə də yol açır.
Və beləliklə Tariyel Azərtürkün “Tarixöncəsi Aralıq dənizi Türkləri” adlı çıxışı adi elmi təqdimat çərçivəsini aşaraq geniş düşüncə müstəvisinə çevrilirdi.
Tariyel Azərtürk həyat yolu göstərir ki, elm yalnız laboratoriyalarda deyil, həm də insanın iç dünyasında, onun suallarında və şübhələrində yaşayır. O, ömrünü cavablardan çox suallara həsr etmiş bir araşdırmaçı obrazıdır.
Tariyel müəllimin hekayəsi bir nəticə ilə bitmir,əksinə, yeni suallara açılan qapıdır. Çünki, bəzi ömürlər tamamlanmır, onlar düşüncələrdə davam edir.Azərbaycanın və bütövlükdə Türk dünyasının tarixinin, mədəniyyətinin, incəsənətinin və elmi irsinin araşdırılması istiqamətində göstərdiyiniz yorulmaz fəaliyyət, milli yaddaşın qorunması və qədim köklərimizin öyrənilməsi naminə ortaya qoyduğunuz əsərlər böyük zəhmətin, yüksək intellektin və sonsuz vətən sevgisinin təzahürüdür.
Siz öz araşdırmalarınızla yalnız elmi mühitdə deyil, həm də milli düşüncə və mənəvi yaddaş sahəsində yeni maraq və müzakirələr yaratmağa nail olmusunuz. Qədim mixi yazılardan muğamın mənşəyinə, dil tarixindən Aralıq dənizi sivilizasiyalarına qədər uzanan tədqiqatlarınız elmə bağlılığınızın, axtarış ruhunuzun və düşüncə cəsarətinizin parlaq nümunəsidir.
Bu yüksək və çoxşaxəli fəaliyyətinizdə Azərbaycan xalqının qədim irsinin tanıdılması, Türk dünyasının mədəni və tarixi yaddaşının araşdırılması istiqamətində göstərdiyiniz xidmətlərə görə sizə dərin təşəkkürümüzü bildirir, gələcək elmi fəaliyyətinizdə yeni uğurlar, böyük nailiyyətlər, möhkəm can sağlığı və tükənməz yaradıcılıq enerjisi arzulayırıq.
Bakı kimi qədim və müqəddəs şəhər, sizin kimi elm və düşüncə insanları ilə qürur duyur. Çünki ,belə ziyalılar bir xalqın yalnız bu gününü deyil, onun keçmişini və gələcəyini də işıqlandırırlar.