Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Adilə Həbib qızı Xəlilovanın həyat və fəaliyyət yolu

19
bbbbbb 0
Spread the love

İnsan ömrünün mənası yalnız yaşadığı illərin uzunluğu, qazandığı peşə nailiyyətləri, daşıdığı fəxri adlar və tutduğu mövqelərlə müəyyən olunmur. Həyatın əsl dəyəri insanın arxasında qoyduğu mənəvi izdə, yetişdirdiyi nəsillərdə, paylaşdığı biliklərdə, qoruduğu dəyərlərdə, toxunduğu qəlblərdə və cəmiyyətin inkişafına verdiyi töhfələrdə yaşayır. Elə şəxsiyyətlər var ki, onların ömür yolu bir peşənin, bir fəaliyyət sahəsinin və ya müəyyən bir dövrün sərhədlərinə sığmır. Onlar öz zəhmətləri, dünyagörüşləri, ziyalılıqları və insanlara münasibətləri ilə ətraflarında mənəvi bir mühit yaradır, yaşadıqları dövrün ictimai və mədəni həyatında özünəməxsus iz qoyurlar. Belə insanların həyat tarixçəsi yalnız fərdi uğurların salnaməsi deyil, həm də cəmiyyətin yaddaşına, milli-mənəvi dəyərlərə və gələcək nəsillərin formalaşmasına xidmət edən bir ömür məktəbidir.Azərbaycan təhsil tarixində müəllimlik sənətini həyat amalına çevirən, öyrənməyi və öyrətməyi mənəvi borc hesab edən ziyalılarımızın fəaliyyəti bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onların sırasında Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Adilə Həbib qızı Xəlilovanın həyat və fəaliyyət yolu öz zənginliyi, ardıcıllığı və çoxşaxəliliyi ilə diqqəti cəlb edir. Onun ömür salnaməsində müəllimlik, elmi-metodiki axtarışlar, beynəlxalq təhsil təcrübəsinin mənimsənilməsi, ictimai fəaliyyət, doğma məktəbə və məzunluq ənənələrinə sədaqət, ailə dəyərlərinə bağlılıq bir-birini tamamlayan mənəvi keyfiyyətlər kimi birləşir.

1957-ci ildə Göyçay şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya göz açan Adilə Xəlilovanın həyatının ilk mərhələsi elmə, təhsilə və mənəvi dəyərlərə hörmətin hökm sürdüyü bir mühitdə formalaşmışdır. İnsanın gələcək şəxsiyyət kimi yetişməsində ailənin, valideyn tərbiyəsinin, böyüdüyü mühitin və yaşadığı bölgənin mədəni ənənələrinin mühüm rolu vardır. Uşaqlıq illərindən biliyin, savadın və zəhmətin dəyərini duymaq onun gələcək həyat istiqamətinin müəyyənləşməsində əsas amillərdən olmuşdur.Azərbaycanın qədim mədəniyyət mərkəzlərindən biri olan Göyçay özünün tarixi, ədəbi-mədəni ənənələri, tanınmış ziyalıları və maarifçilik mühiti ilə seçilən bölgələrimizdəndir. Belə bir torpaqda böyüyən Adilənin elmə və təhsilə marağı illər keçdikcə daha da güclənmiş, məktəb həyatında qazandığı biliklər onun gələcək peşə seçiminə zəmin yaratmışdır. 1965-ci ildə Göyçay şəhər 4 saylı məktəbin birinci sinfinə daxil olması ilə başlayan təhsil yolu sonralar şəhər 6 saylı orta məktəbdə davam etmiş, 1974-cü ildə orta təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vurması ilə yeni bir mərhələyə qədəm qoymuşdur.Həmin il Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun İngilis dili fakültəsinə qəbul olunması onun həyatında mühüm dönüş nöqtəsi olmuşdur. Xarici dil öyrənmək yalnız yeni sözləri və qrammatik qaydaları mənimsəmək deyil, həm də başqa xalqların mədəniyyətinə, tarixinə, ədəbiyyatına və düşüncə tərzinə açılan qapıdır. Hər bir dil özündə bir xalqın mənəvi yaddaşını, dünyagörüşünü və tarixi təcrübəsini yaşadır. Bu baxımdan Adilə xanımın ingilis və alman dillərini seçməsi onun gələcək fəaliyyətinin intellektual istiqamətini müəyyənləşdirmişdir. 1979-cu ildə ali təhsilini İngilis-Alman dilləri müəllimi ixtisası üzrə başa vuraraq pedaqoji fəaliyyətə başlaması ilə onun həyatında bilikləri başqalarına ötürmək missiyası ön plana keçmişdir.1979–1986-cı illərdə Ləkçıplaq kənd orta məktəbində ingilis dili müəllimi kimi çalışması Adilə xanımın pedaqoji fəaliyyətinin ilk mərhələsini təşkil etmişdir. Müəllimlik həyatına ilk addımlarını atdığı bu illər onun üçün həm nəzəri biliklərini praktik təcrübə ilə zənginləşdirmək, həm də şagirdlərin fərdi xüsusiyyətlərini öyrənmək baxımından əhəmiyyətli olmuşdur. 1986–2000-ci illərdə Göyçay şəhər 6 və 7 saylı məktəblərdə ingilis dilini tədris etməsi isə onun müəllimlik təcrübəsini daha da genişləndirmişdir.Bu illər Azərbaycan cəmiyyətinin mürəkkəb tarixi dəyişikliklər yaşadığı, xüsusilə müstəqilliyin bərpasından sonra təhsil sisteminin qarşısında yeni vəzifələrin yarandığı bir dövr idi. Ölkənin beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsi, dünya təhsil məkanına inteqrasiya ehtiyacının artması və xarici dillərə marağın yüksəlməsi ingilis dilinin əhəmiyyətini daha da artırırdı. Belə şəraitdə müəllim yalnız dilin qrammatik qaydalarını öyrədən mütəxəssis deyil, həm də şagirdlərin dünyagörüşünü genişləndirən, onları müxtəlif informasiya mənbələri ilə işləməyə, fərqli mədəniyyətləri anlamağa və müasir dünyanın çağırışlarına hazır olmağa istiqamətləndirən pedaqoq olmalı idi.

Adilə xanımın sonrakı fəaliyyəti də məhz bu inkişaf xəttinin davamı kimi formalaşmışdır. 1993–1998-ci illərdə San-Marino adına Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının Akademik Mərkəzinin Azərbaycan filialında – Xəzər Universitetinin Göyçay bölməsində ingilis və alman dillərini tədris etməsi onun pedaqoji fəaliyyətinə yeni istiqamət qazandırmışdır. İki xarici dilin tədrisi geniş nəzəri hazırlıq, metodiki bilik və davamlı özünütəhsil tələb edir. Onun bu sahədəki fəaliyyəti ixtisasına dərindən yiyələnməsinin və peşəkar imkanlarını daim inkişaf etdirməsinin göstəricisi olmuşdur.2001-ci ildən Heydər Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksində – Beynəlxalq Məktəbdə ingilis dili müəllimi kimi fəaliyyətə başlaması isə həyatının növbəti mühüm mərhələsini təşkil etmişdir. 2002-ci ildən həmin təhsil müəssisəsində baş müəllim kimi çalışması onun peşəkar təcrübəsinə və pedaqoji biliklərinə göstərilən etimadın ifadəsi idi. Beynəlxalq təhsil mühitində fəaliyyət göstərmək müəllimdən müasir təlim metodlarına bələdlik, yenilikləri mənimsəmək, şagirdlərin fərdi potensialını üzə çıxarmaq və tədris prosesini daim təkmilləşdirmək bacarığı tələb edir.Adilə xanımın 2005–2006-cı tədris ilində göstərdiyi yüksək nəticələrə görə Müasir Təhsil Kompleksinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunması onun əməyinə verilən dəyərin ifadəsi olmuşdur. Lakin onun peşəkar dünyagörüşünü səciyyələndirən başlıca xüsusiyyət əldə etdiyi nailiyyətlərlə kifayətlənməməsi, öyrənmək və inkişaf etmək istəyini daim qorumasıdır.2008-ci ildə İngiltərənin Stafford House Study Holidays təhsil şirkətində English Language Course proqramında iştirak etməsi beynəlxalq təhsil təcrübəsinə marağının mühüm göstəricisidir. Sonrakı illərdə Böyük Britaniyanın Kembric Universitetinin Teaching Knowledge Test – TKT proqramının Module I, Module II və Module III modulları üzrə imtahanlar verərək sertifikatlar əldə etməsi onun metodiki hazırlığının daha da möhkəmlənməsinə xidmət etmişdir.

2013-cü ildə London şəhərində UIC Language for Living proqramında iştirakı, 2014-cü ildə ingilis dili müəllimlərinin peşəkarlıq səviyyəsinin təkmilləşdirilməsi və sertifikasiyası layihəsində, eləcə də “İntel – Gələcək üçün Təhsil” təlimlərində iştirak edərək sertifikat alması onun müasir təhsil texnologiyalarına açıq olduğunu göstərir. 2016-cı ildə Yeni Təhsil Proqramı – Kurikulum II Modul üzrə sertifikat əldə etməsi və “Empowering Learning” beynəlxalq konfransında iştirakı da bu inkişaf yolunun davamı olmuşdur.Onun elmi-metodiki fəaliyyətində 2016-cı ildə nəşr olunan “Müasir şəraitdə ümumtəhsil məktəblərində tədrisin keyfiyyətini yüksəltmək yolları” adlı məqaləsi xüsusi yer tutur. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi və Bakı Biznes Universitetinin təşkil etdiyi “Xarici dilin tədrisində innovativ metodlardan istifadə yolları” Respublika Elmi-Praktiki Konfransının materiallarında dərc edilən bu məqalə müəllifin təhsil prosesinə yalnız praktik müəllim kimi deyil, həm də araşdırmaçı və metodiki düşüncəyə malik mütəxəssis kimi yanaşdığını nümayiş etdirir.2017-ci ildə Xəzər Universitetinin Dünya Peşəkar İnkişaf Proqramı çərçivəsində təhsildə innovasiyalarla bağlı fəal təlimlərdə iştirak edərək Peşəkar İnkişaf Diplomu alması, 2020-ci ildə isə Oxford TEFL proqramı üzrə Content and Language Integrated Learning – CLIL kursunun üç modulu üzrə onlayn təlimlər keçərək sertifikatlar əldə etməsi onun beynəlxalq metodiki təcrübəni mənimsəmək istiqamətindəki ardıcıl fəaliyyətini tamamlayır.Bu uğurların hər birinin arxasında bir həqiqət dayanır: əsl müəllim öz təhsilini heç vaxt başa çatmış hesab etmir. O, hər zaman öyrənir, araşdırır, yeni metodları sınaqdan keçirir, qazandığı bilikləri tədris prosesinə tətbiq etməyə çalışır. Adilə xanımın pedaqoji həyatında bu prinsipin ardıcıl şəkildə qorunması onun peşəsinə olan sevgisinin və məsuliyyətinin ən aydın ifadəsidir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2022-ci il 4 oktyabr tarixli Sərəncamı ilə Adilə Həbib qızı Xəlilovaya “Əməkdar müəllim” fəxri adının verilməsi onun uzunmüddətli və səmərəli pedaqoji əməyinin dövlət səviyyəsində yüksək qiymətləndirilməsidir. Bu adın arxasında onilliklərə sığan zəhmət, saysız-hesabsız dərs saatları, müəllim məsuliyyəti, metodiki axtarışlar və yetişdirilən nəsillərin taleyinə göstərilən diqqət dayanır. Çünki müəllimin əməyinin nəticəsi yalnız sinif jurnalındakı qiymətlərdə deyil, onun yetişdirdiyi insanların həyatında, düşüncəsində və qazandığı uğurlarda yaşayır.

Lakin ,Adilə Xəlilovanın şəxsiyyətini yalnız pedaqoji fəaliyyəti və peşəkar nailiyyətləri ilə səciyyələndirmək kifayət deyil. Onun həyat yolunun digər mühüm istiqaməti ictimai fəaliyyətə, doğma məktəbə və məzunluq ənənələrinə bağlılığıdır. Xüsusilə “Məzunlar Birliyi”ndəki fəallığı onun təşkilatçılıq bacarığını, insanları bir araya gətirmək qabiliyyətini, yüksək ünsiyyət mədəniyyətini və ictimai məsuliyyət hissini üzə çıxarır.Məzunluq insanın həyatında yalnız bir təhsil mərhələsinin başa çatması demək deyil. Məktəbi bitirmək illərlə qazandığın biliklərlə yeni həyata başlamaq, lakin, uşaqlıq xatirələrini, müəllimlərin zəhmətini və doğma təhsil ocağının mənəvi dəyərlərini yaddaşında yaşatmaqdır. İnsan müxtəlif şəhərlərdə, müxtəlif ölkələrdə yaşaya, fərqli peşələrdə çalışa bilər. Ancaq, ilk məktəb illərinin doğmalığı, sinif otağının xatirəsi, müəllimin səsi və dostlarla bölüşülən uşaqlıq sevinci heç vaxt yaddaşdan silinmir.“Məzunlar Birliyi” məhz bu mənəvi bağlılığı ictimai fəaliyyətə çevirən təşəbbüslərdən biridir. Birliyin məqsədi keçmiş məzunları sadəcə xatirələr ətrafında birləşdirmək deyil, onların bilik və təcrübəsini doğma məktəbin, şəhərin və cəmiyyətin inkişafına yönəltmək, tarixi yaddaşı qorumaq, görkəmli şəxsiyyətlərin xidmətlərini yaşatmaq və gələcək nəsillər üçün faydalı təşəbbüslər həyata keçirməkdir.Göyçay şəhərinin Məhəmməd Füzuli adına 6 saylı tam orta məktəbi ilə bağlı görülən işlər bu fəaliyyətin ən mühüm istiqamətlərindən biridir. 1971-ci ildə istifadəyə verilmiş məktəb uzun illər ərzində minlərlə şagirdin təhsil aldığı, çoxsaylı ziyalıların, alimlərin, müəllimlərin və müxtəlif sahələrdə tanınan insanların yetişdiyi təhsil ocağı olmuşdur. Zaman keçdikcə məktəb binasının əsaslı təmirə ehtiyac duyması məzunları doğma təhsil ocağının taleyinə biganə qoymamışdır.300-dən artıq məzunun müraciəti əsasında Heydər Əliyev Fondu tərəfindən məktəbin əsaslı təmirinə nail olunması birlik və həmrəyliyin real nəticəyə çevrilməsinin nümunəsidir. Bu hadisə göstərdi ki, doğma məktəbə bağlılıq yalnız keçmişin xoş xatirələrini yada salmaqdan ibarət deyil. Əsl bağlılıq ehtiyac duyulduğu anda məsuliyyət hissi ilə hərəkətə keçmək, ümumi məqsəd naminə birləşmək və gələcək nəsillərin təhsil şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün əməli addımlar atmaqdır.

15 sentyabr 2023-cü ildə əsaslı təmirdən sonra məktəbin açılış mərasiminin keçirilməsi bu baxımdan əlamətdar hadisə olmuşdur. Tədbirdə “Məzunlar Birliyi”nin həmsədri Vahid Orucov, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Adilə Xəlilova və birliyin geniş nümayəndə heyəti iştirak etmişdir. Açılış mərasimi yalnız yenilənmiş məktəb binasının istifadəyə verilməsi deyil, həm də doğma təhsil ocağının keçmişi ilə gələcəyi arasında mənəvi körpünün yenidən möhkəmləndirilməsi idi.Vahid Orucov və Adilə Xəlilovanın məktəb illəri, onlara dərs demiş müəllimlər və doğma təhsil ocağı ilə bağlı xatirələrini bölüşmələri, gələcək əməkdaşlıq imkanları barədə fikirlər səsləndirmələri tədbirin mənəvi məzmununu daha da zənginləşdirmişdir. Birliyin rəhbər heyəti tərəfindən məktəbin təsviri əks olunmuş xalçanın hədiyyə edilməsi də doğma təhsil ocağına ehtiramın rəmzi kimi diqqəti cəlb etmişdir.Məktəbin məzunları arasında görkəmli bəstəkar Vasif Adıgözəlovun olması onun zəngin mədəni irsinin göstəricilərindəndir. “Məzunlar Birliyi”nin xahişi ilə bəstəkarın məktəbə həsr olunmuş musiqi əsəri yaratması da bu bağlılığın sənət dili ilə ifadəsinə çevrilmişdir. Belə təşəbbüslər göstərir ki, doğma məktəbə sevgi yalnız sözlə deyil, elm, sənət, yaradıcılıq və əməli fəaliyyətlə də yaşadıla bilər.

Birliyin fəaliyyətində Göyçayın yetişdirdiyi görkəmli şəxsiyyətlərin həyat və yaradıcılığının tanıdılması, onların yubileylərinin qeyd olunması, alimlərin və qabaqcıl təhsil işçilərinin bir araya gətirilməsi də mühüm yer tutur. 15 oktyabr 2023-cü ildə Bakı şəhərində Göyçay şəhər 6 saylı məktəbin məzunları olan alimlər və qabaqcıl təhsil işçiləri ilə keçirilən görüş bu istiqamətdə atılmış addımlardan biridir. Belə görüşlər müxtəlif sahələrdə çalışan insanların təcrübə mübadiləsi aparmasına, doğma məktəblə əlaqələrinin möhkəmlənməsinə və yeni təşəbbüslərin yaranmasına şərait yaradır.Məzunluq ənənələrinin ən müqəddəs tərəflərindən biri isə şəhidlərin xatirəsinə ehtiramdır. Göyçay şəhər 6 və 7 saylı tam orta məktəblərin şəhid məzunlarının şəxsi əşyalarından ibarət Xatirə Muzeylərinin yaradılması milli yaddaşın qorunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəhidlərin şəxsi əşyaları, onların həyatından yadigar qalan xatirələr və məktəb divarları arasında qorunan əmanətlər gələcək nəsillərə ünvanlanan mənəvi məktəbdir.Hər bir şəhid adı bir ömrün, bir ailənin, bir arzunun, bütövlükdə isə xalqın qəhrəmanlıq tarixinin ifadəsidir. Bu muzeylərdə qorunan hər bir əşya şagirdlərə Vətən sevgisinin, azadlığın, milli qürurun və fədakarlığın mahiyyətini daha dərindən anlatmağa xidmət edir. Çünki ,tarixi yalnız oxumaq deyil, onu hiss etmək, yaşatmaq və gələcək nəsillərə ötürmək də vacibdir.

Doğma məktəbin tarixinin yazılı şəkildə qorunması məqsədilə Bariqəm Şirəliyev, Tərlan Qarayev və Vahid Orucovun müəllifliyi ilə Göyçay şəhər 6 saylı tam orta məktəbə həsr olunmuş kitabın nəşrə hazırlanması da mühüm maarifçilik təşəbbüsüdür. Bir məktəbin tarixi əslində minlərlə insanın həyat hekayəsinin, müəllim zəhmətinin, təhsil ənənələrinin və ictimai yaddaşın bir araya gəldiyi böyük salnamədir. Bu salnamənin yazılı şəkildə qorunması gələcək nəsillərin öz köklərini tanıması baxımından əvəzsizdir.“Məzunlar Birliyi”nin ictimai fəaliyyətində Göyçayın ziyalı potensialının bir araya gətirilməsi də diqqətəlayiq istiqamətlərdəndir. Həmsədr Bariqəm Şirəliyevin rəhbərliyi ilə sosial şəbəkədə “Göyçay ziyalıları” qrupunun yaradılması bölgənin elm, təhsil, mədəniyyət və ictimai həyatına töhfə verən insanlar arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Müasir informasiya texnologiyalarının imkanlarından istifadə etməklə fikir və təcrübə mübadiləsinin aparılması, tarixi məlumatların paylaşılması və yeni təşəbbüslərin müzakirəsi ictimai həmrəyliyin inkişafına şərait yaradır.Birliyin tarixi yaddaşın qorunması istiqamətində həyata keçirdiyi işlər sırasında 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələri zamanı həbs edilərək Rusiyanın Ulyanovsk şəhərindəki həbsxanaya aparılmış 46 nəfər həmyerlimizin azad edilərək Azərbaycana göndərilməsinə nail olmuş mərhum polis polkovniki Varis Məhərrəm oğlu Məcidovun xidmətlərinin yaşadılması da xüsusi yer tutur. Onun adına küçə verilməsi, xatirəsinə şahmat turnirlərinin təşkili və həyatından bəhs edən “Qəhrəmanlıq varislikdir” sənədli filminin çəkilməsi bu tarixi xidmətlərin ictimai yaddaşda qorunmasına yönəlmiş mühüm təşəbbüslərdir.1918-ci il Göyçay döyüşləri ilə bağlı tarixi irsin qorunması da birliyin fəaliyyətində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Rus-bolşevik və erməni-daşnak qüvvələrinə qarşı mübarizədə şəhid olmuş, Nuru Paşanın qoşunlarının tərkibində döyüşmüş əsgərlərin Arvan dərəsində və Çayarxı kəndində yerləşən məzarlarının abadlaşdırılması, abidə şəklinə salınması milli yaddaşa ehtiramın ifadəsidir.

Göyçay Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində “Göyçay: İstiqlal savaşımızın dönüş nöqtəsi” və “Xilaskarlarımızı unutmadıq” adlı foto-stendlərin hazırlanması, muzeyə Azərbaycan tarixinin 1918–1920-ci illərini əhatə edən 30 kitabın hədiyyə edilməsi, eləcə də “Göyçay: İstiqlal savaşımızın dönüş nöqtəsi” mövzusunda iki dəfə elmi-praktik konfransın keçirilməsi bu istiqamətdə görülən işlərin miqyasını göstərir.Topvurulan dağda 1918-ci il Göyçay döyüşlərinin tarixi yaddaşını yaşadan abidənin yaradılması təşəbbüsü də xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Mənbələrdə Topqurulan və Topatılan adları ilə də xatırlanan bu ərazidə abidənin ucaldılması tarixi hadisələrin baş verdiyi məkanın gələcək nəsillər tərəfindən tanınmasına xidmət edir. Çünki, tarixi yaddaş yalnız kitabların səhifələrində deyil, həm də həmin hadisələrin baş verdiyi torpaqda, qorunan məzarlarda, ucaldılan abidələrdə və xalqın mənəvi dünyasında yaşayır.Birliyin fəaliyyətində ekoloji məsələlərə diqqət yetirilməsi də gələcəyə yönəlmiş mühüm təşəbbüslərdəndir. Göyçayın dağ və dağətəyi ərazilərində meşə massivinin salınması məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinə müraciət edilməsi və nəticədə müxtəlif növlərdən ibarət 3000 ağac tinginin əldə olunaraq əkilməsinin təmin edilməsi təbiətə qayğının əməli ifadəsidir. Bu təşəbbüsün mənası yalnız ağacların sayında deyil, gələcək nəsillər üçün daha sağlam və yaşıl mühit yaratmaq düşüncəsindədir.

Ədəbi-mədəni sahədə həyata keçirilən təşəbbüslər də birliyin fəaliyyətini zənginləşdirir. Göyçay şəhər 6 saylı məktəbin məzunları olan şairlər Qadir Hüseynovun “Mənə sevgidən danış” və İlqar Namazovun “Ömür payım” kitablarının nəşr etdirilməsi yerli ədəbi mühitə verilən töhfələrdəndir. Bu əsərlər vasitəsilə məzunların yaradıcılıq dünyası oxucularla görüşür, doğma məktəbin yetişdirdiyi insanların mənəvi və ədəbi irsi qorunur.Bütün bu təşəbbüslər göstərir ki, “Məzunlar Birliyi”nin fəaliyyəti ayrı-ayrı tədbirlərin təşkilindən daha geniş məna daşıyır. Burada təhsil, tarix, mədəniyyət, ekologiya, vətənpərvərlik, xeyriyyəçilik və ictimai məsuliyyət vahid məqsəd ətrafında birləşir. Bu məqsəd doğma məktəbin nüfuzunu qorumaq, Göyçayın tarixi və mədəni sərvətlərini yaşatmaq, ziyalıların potensialını cəmiyyətin inkişafına yönəltmək və gələcək nəsillərə mənəvi irs ötürməkdir.

Adilə Xəlilovanın bu birlikdəki fəaliyyəti onun şəxsiyyətinin məhz həmin dəyərlərlə səsləşən tərəflərini üzə çıxarır. Onun tədbirlərdə aparıcı və təşkilatçı kimi iştirakı, yüksək nitq mədəniyyəti, səhnə davranışı, insanlarla səmimi ünsiyyəti və hər bir təşəbbüsə məsuliyyətlə yanaşması ətrafındakı insanların rəğbətini qazanmışdır. Müəllimlik fəaliyyəti illərində auditoriya ilə işləmək, fikri aydın ifadə etmək, insanları dinləmək və onların diqqətini bir məqsəd ətrafında cəmləşdirmək bacarığı ictimai tədbirlərdə də özünü göstərir.Əslində, müəllimlə ictimai təşkilatçı arasında mənəvi bir yaxınlıq vardır. Hər ikisi insanları dinləməyi, birləşdirməyi, istiqamətləndirməyi və ortaq məqsədə doğru aparmağı bacarmalıdır. Adilə xanımın pedaqoji təcrübəsi onun ictimai fəaliyyətində də özünü göstərir. O, sözün gücünü, münasibətin əhəmiyyətini, səmimiyyətin insanları bir araya gətirməkdəki rolunu yaxşı anlayan ziyalıdır.Onun haqqında səslənən fikirlərdə də məhz bu insani keyfiyyətlər – mehribanlıq, kübarlıq, səmimiyyət, qayğıkeşlik və insanlara hörmət xüsusi vurğulanır. Bəzən bir insanın cəmiyyətə verdiyi töhfə yalnız gördüyü işlərin miqyası ilə deyil, ətrafında yaratdığı mənəvi ab-hava ilə də ölçülür. Adilə xanımın ictimai münasibətlərindəki səmimiyyət onun peşəkar uğurlarını tamamlayan mühüm xüsusiyyətdir.Onun həyat portretinin ən təsirli səhifələrindən biri isə keçmiş şagirdlərinin illər sonra belə müəllimələrini sevgi və minnətdarlıqla xatırlamalarıdır. Müəllim əməyinin ən obyektiv qiyməti çox zaman rəsmi təltiflərdən, diplomlardan və fəxri adlardan kənarda – şagirdlərin qəlbində yaşayır. Bir zamanlar sinif otağında müəllimin qarşısında əyləşən uşaqlar illər sonra müxtəlif peşələrin sahibi olur, öz həyat yollarını qurur, ailə sahibi olur, cəmiyyətə fayda verirlər. Lakin onların yaddaşında ilk bilikləri öyrədən, istedadlarını görən, uğurlarına sevinən və çətinliklərində dəstək olan müəllimlərinin yeri dəyişmir.

Adilə müəllimənin doğum günü münasibətilə keçmiş şagirdlərinin ünvanına yazdıqları səmimi təbriklər bu həqiqətin ən gözəl təsdiqidir. Bu müraciətlərin hər birində bir uşaqlıq xatirəsi, bir gənclik arzusu, bir müəllim qayğısı və illərin o tayından gələn minnətdarlıq duyğusu yaşayır.Xüsusilə Günel xanımın müəlliməsinə ünvanladığı duyğulu sözlər insanı düşündürən, müəllimlik missiyasının mənəvi mahiyyətini dərindən ifadə edən etiraflardan biridir. Günel xanım Adilə müəllimənin 7-ci sinifdə onun müəllimi olduğu illəri böyük sevgi ilə xatırlayır. Müəlliməsinin ona ingilis dilini yalnız öyrətmədiyini, bu dili sevdirdiyini, düzgün tələffüzün incəliklərinə diqqət yetirməyi, sözlərin səslənişini duymağı aşıladığını bildirir.Müəlliminin onun üzərində çəkdiyi zəhmət, fərdi yanaşması və bacarığına göstərdiyi diqqət Günel xanımın gələcək həyatında mühüm rol oynamışdır. Məktəb illərində rayon üzrə keçirilən tələffüz müsabiqəsində birinci yerə layiq görülməsi, müxtəlif siniflərin ingilis dili üzrə təşkil olunan “Əlifba bayramı” tədbirlərində aparıcı kimi iştirak etməsi onun ilk uğurlarından olmuşdur. Sonrakı illərdə də rayon səviyyəsində keçirilən tələffüz müsabiqələrində birinci, ikinci və üçüncü yerləri qazanması bu uğurların davamlı xarakter daşıdığını göstərirdi.Günel xanımın xatirələrində xüsusi yer tutan maraqlı məqamlardan biri uşaqlıq heyranlığının onun gələcək peşə seçiminə təsiridir. O, Adilə müəlliməni o qədər sevib, ona o qədər bənzəmək istəyib ki, hətta saç düzümünü də müəlliməsinin saçına uyğunlaşdıraraq “kare” kəsdirib. İlk baxışda kiçik bir uşaqlıq xatirəsi kimi görünən bu hadisə əslində müəllim şəxsiyyətinin şagird dünyasına necə dərin təsir göstərə bildiyini ifadə edir. Uşaq sevdiyi müəllimədə yalnız bilik sahibi deyil, həm də örnək götürdüyü, bənzəmək istədiyi bir insan görür.

Ən gözəl məqam isə həmin uşaqlıq arzusunun illər sonra gerçəkləşməsidir. Günel xanım Adilə müəllimənin yolunu davam etdirərək ingilis dili müəllimi olmuş, özü də şagirdlər yetişdirmişdir. Bir zamanlar müəlliməsinin qarşısında oturaraq dilin sirlərini öyrənən şagird bu gün başqa uşaqların həyatına bilik və qayğı ilə toxunur. Öz yetirmələrinin uğurlarını gördükcə, onların sevincinə şərik olduqca, bir vaxtlar həyatında mühüm rol oynamış müəlliməsini minnətdarlıqla xatırlayır.Onun “Siz mənə yalnız ingilis dilini sevdirmədiniz, siz mənə müəllim olmağı sevdirdiniz” fikri pedaqoji əməyin ən qiymətli nəticəsini ifadə edir. Çünki əsl müəllim yalnız bir fənnin biliklərini öyrətmir, həm də öz şəxsiyyəti, davranışı və münasibəti ilə gələcək müəllimlərin, alimlərin, həkimlərin, mühəndislərin və digər peşə sahiblərinin formalaşmasına təsir göstərir.Günel xanımın müəlliməsinin ona mehribanlıqla verdiyi “Cırtdan” müraciətini illər sonra belə sevgi ilə xatırlaması da bu münasibətin nə qədər doğma olduğunu göstərir. Zaman keçir, insan böyüyür, həyat dəyişir, lakin uşaqlıqda eşidilən bir mehriban söz bəzən ömür boyu yaddaşda yaşayır. Müəllim qayğısının gücü də məhz belə xatirələrdə özünü göstərir.Digər bir keçmiş şagirdin xatirələri də Adilə müəllimənin pedaqoji fəaliyyətinin uzun illər ərzində yaratdığı mənəvi izləri təsdiqləyir. O, 1982–1983-cü illərdə Ləkçıplaq kəndində dördüncü sinifdə Adilə müəllimədən ingilis dili dərsi aldığını xatırlayır. Xarici dillə ilk tanışlığının məhz onun vasitəsilə baş verdiyini, müəlliməsini çox sevdiyini və bir zamanlar özü də ingilis dili müəllimi olmaq arzusunda olduğunu bildirir.Həyatın gedişində valideynlərinin istəyinə uyğun olaraq peşə seçimini dəyişərək həkim olmasına baxmayaraq, Adilə müəlliməyə olan hörmət və sevgisi yaddaşından silinməmişdir. Onu illər boyu axtarması, haqqında maraqlanması və nəhayət, səmimi fikirlərini bölüşməsi müəllim-şagird münasibətlərinin zamanın sınağından necə keçdiyini göstərir. Onun “Sizin kimi öz peşəsini layiqincə yerinə yetirən müəllimlər təhsilimizin sütunlarıdır” fikri isə təkcə şəxsi minnətdarlıq deyil, bütövlükdə müəllim əməyinə verilən yüksək qiymətdir.

İbrahimin müəlliməsinə ünvanladığı mesaj da bu mənəvi salnamənin diqqətəlayiq səhifələrindəndir. O, buraxılış imtahanında ingilis dilindən 92 bal topladığını bildirərək Adilə müəlliməyə təşəkkür edir. Şagirdin sözlərindən aydın olur ki, müəlliməsinin dərslərindən əvvəl ingilis dili üzrə bilikləri kifayət qədər zəif olmuş, sonrakı inkişafında və imtahan uğurunda isə onun böyük əməyi olmuşdur.“Bir sözlə, bünövrəmi siz qoymusunuz, siz məni inkişaf etdirmisiniz” etirafı müəllim əməyinin mahiyyətini çox aydın ifadə edir. Hər bir uğurlu nəticənin arxasında möhkəm təməl dayanır. Həmin təməli isə şagirdin bacarığına inanan, onun bilik boşluqlarını müəyyənləşdirən, mövzunu anlaşıqlı şəkildə izah edən və inkişafına istiqamət verən müəllim qurur.

Mələk Babayevanın sinif yoldaşları adından göndərdiyi kollektiv təşəkkür mesajı da xüsusi diqqətə layiqdir. Sinif yoldaşlarının hər biri müəllimlərinə olan minnətdarlığını ayrı-ayrılıqda çatdırmaq əvəzinə, bu səmimi duyğuları Mələk xanım vasitəsilə ifadə etməyi seçmişdir. Onlar Adilə müəllimənin üzərlərində çəkdiyi zəhməti, qazandıqları nəticələrdəki payını və göstərdiyi qayğını minnətdarlıqla xatırlayırlar.Bir sinfin keçmiş müəllimini birlikdə xatırlaması, onun əməyini ortaq duyğu kimi ifadə etməsi pedaqoji münasibətlərin sağlam mənəvi əsaslar üzərində qurulduğunun göstəricisidir. Müəllim üçün bundan böyük sevinc nə ola bilər ki, illər əvvəl dərs dediyi şagirdlər müxtəlif həyat yollarına üz tutsalar da, bir gün yenidən bir araya gələrək onu ehtiramla xatırlayırlar.Bu müraciətlərin hamısını birləşdirən ortaq həqiqət var: Adilə müəllimə müxtəlif illərdə, müxtəlif məktəblərdə və müxtəlif yaş qruplarına mənsub şagirdlərin həyatına toxunmuş, onların yaddaşında özünəməxsus yer qazanmışdır. Kimi onu ibtidai sinif illərindən, kimi yeniyetməlik dövründən, kimi də imtahan uğurlarının arxasında dayanan müəllim kimi xatırlayır. Ancaq bütün bu müraciətlərdə eyni duyğu yaşayır: sevgi, ehtiram, minnətdarlıq və unudulmaz müəllim xatirəsi.

Müəllimliklə bağlı ən böyük həqiqətlərdən biri də budur ki, bir müəllimin öyrətdiyi bilik bəzən onilliklər sonra başqa bir müəllimin dərsində, başqa bir şagirdin uğurunda, başqa bir insanın həyat seçimində özünü göstərir.Adilə xanımın həyatında ailə dəyərləri də xüsusi yer tutur. O, peşəkar fəaliyyətində olduğu kimi, şəxsi həyatında da sevgi, qayğı və mənəvi bağlılığı üstün tutan mehriban ana, nəvələrinin sevimli nənəsidir. Müəllimliklə analıq arasında dərin mənəvi yaxınlıq vardır. Hər ikisinin təməlində səbir, fədakarlıq, məsuliyyət və gələcəyə inam dayanır. Ana övladının həyat yolunu sevgi və qayğı ilə işıqlandırır, müəllim isə şagirdlərinin düşüncə dünyasına bilik və təcrübəsi ilə istiqamət verir. Nənəlik isə illərlə toplanmış həyat təcrübəsinin, müdrikliyin və məhəbbətin yeni nəslə ötürüldüyü xüsusi bir mənəvi mərhələdir.

Adilə xanımın şəxsiyyətində bu keyfiyyətlərin birləşməsi onun həyat portretini daha da dolğunlaşdırır. O, bir tərəfdən dövlət tərəfindən “Əməkdar müəllim” fəxri adına layiq görülmüş pedaqoq, digər tərəfdən beynəlxalq təhsil təcrübəsini mənimsəyən, elmi-metodiki axtarışlarını davam etdirən mütəxəssis, eyni zamanda ictimai fəaliyyətə töhfə verən, doğma məktəbin və məzunların taleyinə biganə qalmayan ziyalıdır. Ailəsində isə sevgi və qayğının daşıyıcısı, övladları və nəvələri üçün mənəvi dayaqdır.Onun həyat yoluna bütövlükdə nəzər saldıqda görürük ki, burada uğurların təsadüfi deyil, ardıcıl zəhmətin nəticəsi olduğu aydın şəkildə özünü göstərir. Göyçayda başlayan təhsil yolu ali məktəb illərinə, ilk pedaqoji fəaliyyətə, müxtəlif təhsil müəssisələrində qazanılan təcrübəyə, beynəlxalq təlimlərə, elmi-metodiki yaradıcılığa, dövlət təltifinə və ictimai fəaliyyətə qədər uzanmışdır. Bu yolun hər mərhələsində eyni amal – insanlara faydalı olmaq, biliyi paylaşmaq və daim inkişaf etmək istəyi dayanır.Onun ömrünün başqa bir dəyərli tərəfi isə fərdi uğurlarını ictimai məsuliyyətdən ayrı tutmamasıdır. Doğma məktəbin təmirinə dəstək göstərən məzunların arasında olmaq, məktəbin tarixinin qorunmasına, şəhid məzunların xatirəsinin yaşadılmasına, ziyalıların bir araya gəlməsinə və Göyçayın mədəni irsinin tanıdılmasına xidmət edən təşəbbüslərdə iştirak etmək ziyalılığın əməli ifadəsidir.

Əsl ziyalı yalnız öz bilik və təcrübəsi ilə seçilən insan deyil. O, yaşadığı cəmiyyətin problemlərinə həssas yanaşan, tarixi yaddaşı qoruyan, gələcək nəsillərin təhsilinə və mənəvi inkişafına töhfə verməyə çalışan şəxsiyyətdir. Adilə Xəlilovanın həyat və fəaliyyətində bu keyfiyyətlərin bir araya gəlməsi onun portretini daha geniş ictimai məna ilə zənginləşdirir.Adilə Həbib qızı Xəlilovanın ömür yolu şagirdlərinin minnətdarlığı, həmkarlarının ehtiramı, məzunların xatirələri və məktəb ictimaiyyətində qazandığı hörmətlə bütövləşir. Onunla uzun illər eyni kollektivdə çiyin-çiyinə çalışan həmkarlarının yaddaşında yaratdığı xoş xatirələr də bu mənəvi portretin mühüm səhifələrindən biridir. İnsan ömrünün həqiqi zənginliyi yalnız əldə etdiyi nailiyyətlərlə deyil, həm də həyat yolunda qarşılaşdığı insanlarla qurduğu münasibətlərin səmimiyyəti, qazandığı etimad və yaddaşlarda buraxdığı izlərlə ölçülür.Məktəb həyatı yalnız dərs cədvəllərindən, sinif otaqlarından və pedaqoji vəzifələrdən ibarət deyil. Bu, hər gün yeni hadisələrin yaşandığı, insanların bir-birinin sevincinə və qayğısına şərik olduğu, ortaq məqsədlər naminə zəhmət çəkdiyi böyük bir mənəvi mühitdir. Eyni kollektivdə illərlə çalışmaq insanları zamanla doğmalaşdırır. Birgə keçirilən pedaqoji şuralar, məktəb tədbirləri, şagirdlərin uğurlarına duyulan sevinc, məsuliyyətli iş günləri, səmimi söhbətlər və qarşılıqlı dəstək illər sonra unudulmayan xatirələrə çevrilir.

Müəllim kollektivində hörmət qazanmaq üçün yalnız peşəkar olmaq kifayət etmir, insan həm də etibarlı, məsuliyyətli, əməkdaşlığa açıq və başqalarının əməyinə dəyər verən şəxsiyyət olmalıdır. İllər ərzində qorunan səmimi münasibətlər isə bu keyfiyyətlərin ən gözəl göstəricisinə çevrilir. Adilə müəllimənin pedaqoji fəaliyyəti də məhz belə mənəvi münasibətlərin formalaşdığı bir həyat yoludur.Məzunlar Birliyinin fəaliyyəti, məktəbin keçmişi ilə bu günü arasında əlaqələrin qorunmasına yönələn təşəbbüslər, məzunlarla görüşlər və ictimai tədbirlər həmin mənəvi birliyin əlamətdar səhifələrindəndir. Adilə müəllimənin bu proseslərdə iştirakı onun məktəbə bağlılığının, təhsil ənənələrinə sədaqətinin və kollektiv ruhuna verdiyi dəyərin ifadəsidir. Həmkarların qəlbində xoş xatirə yaratmaq isə hər bir insanın qazana biləcəyi ən qiymətli mənəvi sərvətlərdən biridir. Birgə iş günlərində göstərilən diqqət, çətin məqamlarda verilən dəstək, uğurlara şərik olmaq və qarşılıqlı hörmət zamanın silə bilmədiyi mənəvi bağlar yaradır.

İnsanın həyatda qoyduğu ən böyük abidə bəzən daşdan və mərmərdən deyil, insanların yaddaşından və qəlbindən ucalır. Belə abidəni nə zamanın axarı, nə məsafələr, nə də illərin dəyişməsi dağıda bilir. Bir müəllimin yetişdirdiyi şagird, onun yolunu davam etdirən başqa bir müəllim, illər sonra minnətdarlıqla yazılan bir məktub, doğma məktəbin inkişafına verilən töhfə həmin mənəvi abidənin ayrı-ayrı daşlarıdır.Əziz Adilə müəllimə, sizin həyat yolunuz bir daha sübut edir ki, əsl müəllimlik yalnız dərs proqramını mənimsətmək, imtahanlara hazırlamaq və qiymətlər yazmaqdan ibarət deyil. Əsl müəllim şagirdin gələcəyinə inanır, onun daxilindəki istedadı görür, arzularına istiqamət verir və bəzən özü də fərqində olmadan bir insanın bütün həyat yolunu dəyişir. Bu gün keçmiş şagirdlərinizin sizə ünvanladığı sevgi dolu sözlər, qazandıqları uğurları sizin əməyinizlə əlaqələndirmələri və sizi illər sonra belə ehtiramla xatırlamaları həmin missiyanı necə layiqincə yerinə yetirdiyinizin ən gözəl göstəricisidir.

Sizə möhkəm cansağlığı, uzun və mənalı ömür, ailə səadəti, övladlarınızın və nəvələrinizin uğurlarını görməyi, doğmalarınızın əhatəsində sevinc dolu günlər yaşamağı arzulayırıq. Qoy illərin zəhməti ilə qazandığınız hörmət və ehtiram, şagirdlərinizin qəlbində yaratdığınız sevgi, dostlarınızın və həmkarlarınızın səmimi münasibəti daim həyatınıza gözəllik qatsın. İllərlə qoruduğunuz öyrənmək və öyrətmək həvəsi, ziyalılıq mövqeyiniz və insanlara bəxş etdiyiniz mənəvi işıq bundan sonra da yeni uğurlara yol açsın.Çünki əsl müəllimin ömrü təqvimdəki illərlə bitmir. O ömür yetişdirdiyi insanların həyatında, öyrətdiyi biliklərin bəhrəsində, qoruduğu dəyərlərin davamında yaşayır. Əsl ziyalının nuru isə yalnız öz yolunu deyil, başqalarının da yolunu işıqlandırır.Adilə Həbib qızı Xəlilova məhz belə ziyalılardandır. Onun həyat yolu sübut edir ki, insan peşəsinə sevgi, biliyə sədaqət, doğma torpağa bağlılıq və insanlara faydalı olmaq arzusu ilə yaşadıqda qazandığı uğurlar illərin fövqünə yüksəlir. Bu ömür yalnız bir müəllimin həyat salnaməsi deyil, həm də maarifçilik ənənələrinin, mənəvi dəyərlərin, insan sevgisinin və ictimai məsuliyyətin nəsildən-nəslə ötürülən gözəl nümunəsidir.

AMİDTV.AZ

Aygün Məmmədova Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü,AMİDTV.AZ saytının təsisçisi

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

Məlumatlar

DƏDƏMİZ DƏDƏ MƏDƏD” ADLI TOPLU-KİTABIN TƏQDİMATI KEÇİRİLİB

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Adilə Həbib qızı Xəlilovanın həyat və fəaliyyət yolu

ƏMƏKDAR MEŞƏÇİ TEYYUB AXUNDOVUN ŞƏRƏFLİ ÖMÜR YOLU

ÖMRÜNÜ İNSAN SAĞLAMLIĞINA HƏSR EDƏN ZİYALI HƏKİM-İmamƏli Abışov