Raida İbayevanın elmi fəaliyyəti onun həyat yolunun mərkəzi sütunu, Azərbaycan elminin inkişafında parlaq bir səhifədir

Elm insanın varlığını ucaldan, onu kainatın dərinliklərinə aparan bir işıqdır. Bu işıq bəzən bir laboratoriyanın sakit divarları arasında doğulur, bəzən də bir tələbənin gözlərində parlayır. Fizika — təbiətin ən incə qanunlarını açan, atomların sükutunda kainatın sirrini pıçıldayan bir elmdir. Azərbaycan elminin səmasında bu işığın parlaq daşıyıcılarından biri də fizika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Raida Zabit qızı İbayevadır. Raida xanımın həyat yolu yalnız riyazi düsturların sərt məntiqi ilə yazılmayıb, həm də insan ruhunun incəliklərini elmə qataraq fizikanı bir sənət kimi təqdim etməyi bacaran alimlərdəndir. O, öz gənclik illərindən etibarən elmə bağlılığını yalnız bilik toplamaqla deyil, həm də bu bilikləri paylaşmaqla göstərdi. Onun auditoriyalarda yaratdığı mühit, tələbələrin düşüncələrində oyatdığı maraq bir alim kimi nüfuzunu daha da möhkəmləndirdi.
​ Bakıda ziyalı ailəsində dünyaya göz açan Raida xanım məktəb illərində əlaçı şagird kimi seçilmiş, elmə bağlılığını gənclik illərindən nümayiş etdirmişdir. Müəllimlərinin xatirələrində o, daim sual verən, cavablarla kifayətlənməyən, biliklərin ən dərin qatlarına enmək istəyən bir şagird kimi qalmışdır. Məhz bu tükənməz idrak həvəsi onu ölkənin ən aparıcı təhsil məbədinə — Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinə gətirib çıxardı. O, Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsini həm bakalavr, həm də magistratura pillələrini fərqlənmə diplomu ilə bitirərək böyük elmin astanasına qədəm qoymuşdur.
Ciddi araşdırmaların, laboratoriya sınaqlarının və nəzəri təhlillərin bəhrəsi olaraq gənc alim “Aşağı ölçülü sistemlərdə işığın udulması və yükdaşıyıcıların səpilməsi prosesində Raşba spin-orbital qarşılıqlı təsirin rolu” adlı dissertasiya işini yüksək səviyyədə müdafiə etdi. Bu elmi iş fizika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almaqla yanaşı, aşağı ölçülü sistemlərin optik və kinetik xassələrinin öyrənilməsində yeni baxış bucağı ortaya qoydu.
Daha sonra elmi uğurlarının məntiqi davamı olaraq yarımkeçiricilər fizikası üzrə dosent elmi adına layiq görülmüşdür. Bu tədqiqat yalnız bir akademik iş deyildi; o, fizikanın incəliklərini insan düşüncəsinin gücü ilə birləşdirərək elmə yeni baxış gətirdi. Gənc alim Fizika İnstitutunun inkişafına verdiyi töhfələrə, səmərəli elmi fəaliyyətinə görə təltif olunmuşdur.
Raida İbayevanın elmi fəaliyyəti onun həyat yolunun mərkəzi sütunu, Azərbaycan elminin inkişafında parlaq bir səhifədir. O, hazırda həm AR ETN Fizika İnstitutunda, həm də doğma Bakı Dövlət Universitetində fəaliyyətini uğurla davam etdirir. Yarımkeçiricilər fizikası və nanostrukturlar sahəsində dərin araşdırmalar aparan alim “Yarımkeçirici nanostrukturların kinetik və optik xassələrinə ölçüyə görə kvantlanmanın təsiri” mövzusunda dəyərli monoqrafiyanın müəllifidir. Bu monoqrafiya nanostrukturlar aləmində kvant effekti nəticəsində baş verən mürəkkəb fiziki prosesləri aydın, məntiqi və dəqiq şəkildə izah edən elmi mənbəyə çevrildi.
Gənc alimin elmi fəaliyyəti təkcə keçmiş nailiyyətlərlə məhdudlanmır, o, daim gələcəyə, yeni elmi zirvələrə doğru addımlayır. Hazırda elmlər doktorluğu proqramı üzrə doktorant olan alim, özünün doktorluq dissertasiyası üzərində gərgin elmi axtarışlarını davam etdirir. Onun elmi maraqları atom və molekulyar fizikanın incəliklərindən başlayaraq kvant mexanikasının mürəkkəb məsələlərinə qədər geniş bir spektri əhatə edir. O, 60-dan çox elmi əsərin həmmüəllifidir. Bu əsərlər həm respublikanın, həm də dünyanın nüfuzlu, yüksək indeksli elmi jurnallarında dərc olunmuşdur.
​Raida xanımın elmi fəaliyyətinin mühüm hissəsi beynəlxalq miqyaslı tədbirlərlə bağlıdır. O, bir çox nüfuzlu konfransların Plenar iclaslarına dəvət alaraq məruzələrlə çıxış etmiş, Azərbaycan elmini dünya elmi mühitində layiqincə təmsil etmişdir. Xarici ölkələrin birində keçirilən beynəlxalq konfransda təqdim etdiyi “Rashba spin-orbit coupling-induced intraband optical absorption in a two-dimensional electron gas” adlı elmi işi dünya alimlərinin böyük marağına səbəb olmuş və konfransın “Ən yaxşı nəzəri işi” seçilərək xüsusi mükafatla təltif edilmişdir. Dinləyicilər onun nitqində dəqiq faktlarla yanaşı, elmə olan dərin sevgini də duyurlar.
​​Raida xanımın pedaqoji fəaliyyəti onun elmi yolunun ayrılmaz hissəsidir. O, hazırda doktorant və magistrlara rəhbərlik edərək gənc kadrların yetişdirilməsində müstəsna rol oynayır. Auditoriyalarda gənc nəsillərə elm sevgisini aşılayan alim onların düşüncə dünyasını genişləndirir. İbayevanın mühazirələri sadəcə faktların izahı deyildir,o, hər bir mövzunu həyatla əlaqələndirir, fizikanın qanunlarını gündəlik hadisələrin poetik ritmi ilə birləşdirir.
​Elm yalnız laboratoriyada deyil, cəmiyyətin həyatında da öz yerini tapmalıdır. İbayevanın ictimai fəaliyyətində bu prinsip aydın görünür. O, müxtəlif maarifçilik tədbirlərində iştirak edir, məqalələr yazır, ictimaiyyətə fizikanın əhəmiyyətini sadə və anlaşılan dildə çatdırır. Bu fəaliyyət elm ilə cəmiyyət arasında qurulmuş möhkəm bir körpüdür.
​Gənc alimin şəxsiyyəti onun elmi fəaliyyətindən ayrılmazdır. O, ciddi, məsuliyyətli və dəqiq bir alim olmaqla yanaşı, tələbələrinə və həmkarlarına qarşı həmişə qayğıkeş, anlayışlı davranır. Onun insanlara yanaşması bir müəllimin, bir dostun və bir bələdçinin yanaşmasıdır.
​​Raida xanıma gələcək elmi və pedaqoji fəaliyyətində, elmlər doktorluğu yolunda yeni-yeni uğurlar arzulayırıq. Elm yolunda göstərdiyi fədakarlıq, sahib olduğu zəka və yüksək ziyalılıq keyfiyyətləri daim vətənpərvər nəsillərin yetişməsinə xidmət etsin. Bu elmi işıq heç vaxt sönməsin, gələcəyin işıqlı sabahlarına yol göstərməyə davam etsin!

AMİDTV.AZ

Aygün Məmmədova Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü,AMİDTV.AZ saytının təsisçisi