Azərbaycan təhsilinin inkişafına dəyərli töhfə verən Sədaqət Abbasova Maşallah qızının 50 illik ömür yolu
Azərbaycanın müasir inkişaf tarixində təhsil sahəsi xüsusi yer tutur. Bu sahənin strateji istiqamətdə formalaşması və dünya standartlarına uyğunlaşdırılması isə bilavasitə Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Onun uzaqgörən siyasəti nəticəsində təhsil sistemi təkcə milli dəyərləri qoruyan bir institut kimi deyil, həm də qlobal bilik məkanına açılan körpü kimi yenidən quruldu.
Heydər Əliyev təhsilin, müəllim nüfuzunun böyük himayədarı kimi yadda qalmışdır. Onun düşüncəsində müəllim adı sadəcə bir peşə deyil, millətin mənəvi dayağı, gələcəyin memarı idi.
Heydər Əliyev dəfələrlə vurğulayırdı ki, cəmiyyətin inkişaf səviyyəsi birbaşa müəllimin səviyyəsi ilə ölçülür.
Bu yanaşmanın arxasında dərin bir fəlsəfə dayanırdı: gələcəyin güclü dövləti yalnız savadlı, vətənpərvər və geniş dünyagörüşlü gənclər üzərində qurula bilər. Belə gəncləri isə yalnız yüksək səviyyəli müəllimlər yetişdirə bilər. Cəmiyyətin mənəvi dayaqları içərisində müəllim adı xüsusi bir zirvədə dayanır. Bu ad yalnız bir peşəni deyil, həm də məsuliyyət, vicdan, sədaqət və gələcəyə inam kimi ali dəyərləri özündə birləşdirir. Azərbaycanın gələcəyinin daha işıqlı, daha savadlı və daha güclü olması məhz bu müqəddəs adın daşıyıcılarından müəllimlərdən asılıdır. Bu mənada Sədaqət Abbasova Maşallah qızının fəaliyyəti müəllimlik missiyasının ən parlaq nümunələrindən biri kimi diqqət çəkir.
Müəllimlik sənəti zahirdə sadə görünsə də, əslində dərin elmi, psixoloji və mənəvi qatlara malik mürəkkəb bir fəaliyyətdir. Bu sənətin incəliklərini mənimsəmək yalnız nəzəri biliklərlə mümkün deyil, burada insan sevgisi, səbr, anlayış və yüksək məsuliyyət hissi əsas rol oynayır. Sədaqət Abbasovanın pedaqoji fəaliyyəti də məhz bu keyfiyyətlərin harmoniyasından yaranmışdır. O, hər bir şagirdə fərdi yanaşaraq onların daxili potensialını üzə çıxarmağı bacaran, təhsili həyatla əlaqələndirən müəllim obrazını özündə təcəssüm etdirir.Sədaqət Abbasova Maşallah qızının 50 illik ömür yoluna və 29 illik pedaqoji fəaliyyətinə nəzər saldıqda bu həqiqət daha aydın görünür.
1976-cı ilin baharında Füzuli torpağında dünyaya göz açan bir qızın taleyi illər sonra minlərlə şagirdin həyatına işıq saçacaq bir müəllim ömrünə çevrildi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra ali təhsil yolunu seçən Sədaqət xanımın Bakı Dövlət Universitetində başlayan, daha sonra Azərbaycan Dillər Universitetində davam edən ali təhsil yolu da məhz belə bir inkişaf xəttinin parlaq nümunəsidir.
Bakı Dövlət Universiteti klassik elmin, fundamental biliklərin və akademik düşüncənin məbədi kimi onun dünyagörüşünün ilkin konturlarını cızdı. Burada qazandığı nəzəri biliklər yalnız faktların toplusu deyildi, bu biliklər onda analitik düşünmə, məntiqi yanaşma və elmi baxış formalaşdırdı. Universitet auditoriyalarında eşitdiyi hər mühazirə, oxuduğu hər mətn gələcək müəllimlik fəaliyyətinin bünövrəsinə çevrildi. Bu mərhələ onun üçün sadəcə təhsil deyil, həm də özünü dərk etmə, potensialını kəşf etmə dövrü idi.
Lakin elm yolu bir dayanacaqda tamamlanmır. Sədaqət xanım bu yolu Azərbaycan Dillər Universitetində davam etdirərək artıq seçdiyi istiqamət üzrə ingilis dili müəllimliyi sahəsində daha dərin və ixtisaslaşmış biliklər əldə etdi. Burada o, dilin yalnız qrammatik strukturlarını deyil, onun arxasında dayanan mədəniyyəti, düşüncə tərzini və ünsiyyət fəlsəfəsini mənimsədi. Xarici dilin öyrənilməsi onun üçün sadəcə söz ehtiyatının artırılması deyil, fərqli dünyalara açılan qapının açarı idi.
Bu iki ali təhsil ocağının sintezi nəticəsində Sədaqət xanım yalnız bir müəllim kimi deyil, həm də bir maarifçi, bir mədəniyyət daşıyıcısı kimi formalaşdı. O, milli kimliyə bağlı qalaraq qlobal düşünməyi bacaran, şagirdlərinə həm ana dilinin saflığını, həm də xarici dillərin zənginliyini aşılayan bir pedaqoq oldu. Bu, müasir dövrün ən vacib tələblərindən biridir: köklərə bağlı qalaraq dünyaya açılmaq.
Onun təhsil yolu göstərir ki, müəllim olmaq yalnız diplom əldə etmək deyil. Bu, davamlı axtarış, özünü inkişaf və öyrəndiklərini cəmiyyətə ötürmək məsuliyyətidir. Bakı Dövlət Universitetində qazandığı fundamental baza və Azərbaycan Dillər Universitetində əldə etdiyi ixtisaslaşmış biliklər bu məsuliyyətin möhkəm dayaqlarına çevrildi.
Bu gün Sədaqət xanımın sinif otağında səsləndirdiyi hər fikir, izah etdiyi hər mövzu, əslində illər öncə həmin auditoriyalarda atılmış toxumların bəhrəsidir. O toxumlar zamanla cücərərək müəllimlik sənətinin yüksək zirvəsinə doğru uzanan bir ömür ağacına çevrilib.Sədaqət xanım əvvəl Bakı Dövlət Universitetində, daha sonra Azərbaycan Dillər Universitetində təhsilini davam etdirərək ingilis dili müəllimi kimi formalaşdı. Bu seçim təsadüfi deyildi bu, dünyaya açılan pəncərəni şagirdlərinə göstərmək istəyinin başlanğıcı idi.
1997-ci ildən etibarən pedaqoji fəaliyyətə başlayan müəllim artıq 29 ildir ki, sinif otağında yalnız dil öyrətmir, eyni zamanda düşünməyi, dünyanı dərk etməyi, milli kimliyi qoruyaraq qlobal vətəndaş olmağı aşılayır. Füzuli rayonunda başlayan bu yol, sonradan Bakı şəhərində İ.Hacıyev adına “Tərəqqi” texniki humanitar liseyində davam edərək daha geniş miqyas aldı. Burada o, təkcə müəllim deyil, həm də maarifçi, tərbiyəçi və düşüncə rəhbəri kimi fəaliyyət göstərir.
Sədaqət Abbasova Maşallah qızının pedaqoji fəaliyyəti yalnız dərs proqramları ilə məhdudlaşmır. O, müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq daim öz üzərində işləyir, müxtəlif sertifikasiya və diaqnostik qiymətləndirmələrdə uğur qazanaraq peşəkarlığını təsdiqləyir. Sertifikasiya imtahanında topladığı yüksək nəticələr onun bilik və təcrübəsinin göstəricisidir.Bu baxımdan müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirməsi və sertifikasiyası sadəcə rəsmi prosedur deyil bu, müəllim əməyinin, biliyinin və pedaqoji ustalığının obyektiv göstəricisinə çevrilmiş mühüm bir meyardır.
Belə bir sistemdə yüksək nəticə əldə etmək isə təsadüfi uğur deyil, illərin zəhmətinin, intellektual axtarışın və məsuliyyət hissinin məntiqi nəticəsidir. 50 və daha yüksək bal toplamaq müəllimin yalnız mövzu biliyinə deyil, həm də metodiki hazırlığına, müasir təhsil yanaşmalarına və analitik düşünmə qabiliyyətinə sahib olduğunu göstərir. Bu nəticə bir növ müəllimin daxili dünyasının onun zəhmətsevərliyinin, öyrənməyə açıq olmasının və peşəsinə olan sevginin güzgüsüdür.
Diaqnostik qiymətləndirmə müəllimin bilik səviyyəsini ölçməklə yanaşı, onun inkişaf istiqamətlərini də müəyyən edir. Sertifikasiya isə bu prosesin daha yüksək mərhələsi kimi müəllimin peşəkar kimliyini təsdiqləyir. Bu iki mərhələdə yüksək nəticə göstərmək, əslində, müəllimin zamanla ayaqlaşdığını, yeniliklərə açıq olduğunu və təhsilin keyfiyyətinə töhfə vermək istədiyini nümayiş etdirir.
Belə uğurların arxasında isə görünməyən, lakin hiss olunan bir zəhmət dayanır: gecələr oxunan kitablar, təkrar-təkrar nəzərdən keçirilən mövzular, sinif otağında qazanılan təcrübə və hər gün daha yaxşı olmaq arzusu. Bu zəhmət yalnız fərdi nailiyyət deyil bu, bütövlükdə təhsilin keyfiyyətinə verilən töhfədir.
50+ nəticə yalnız rəqəm deyil, bu, müəllimin özünə verdiyi sözün “daha yaxşı olacağam” prinsipinin təsdiqidir. Bu nəticə şagirdlər üçün də nümunədir: onların qarşısında dayanan müəllim yalnız öyrədən deyil, eyni zamanda öyrənən, inkişaf edən və öz üzərində çalışan bir şəxsiyyətdir.
Lakin bu fəaliyyətin daha dərin bir qatında onun publisistik və ictimai düşüncə sahəsindəki fəaliyyəti dayanır. Xalq qəzetində dərc olunan yazıları vasitəsilə o, Azərbaycan dilinin saflığının qorunması, milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması kimi mühüm mövzulara toxunur. Onun yazılarında dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, milli kimliyin, mədəniyyətin və tariximizin daşıyıcısı kimi təqdim olunur.Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması məsələsi də məhz bu baxımdan yalnız dilçilik problemi deyil, bütövlükdə milli varlığın qorunması məsələsidir.
Zaman dəyişir, texnologiyalar inkişaf edir, xalqlar bir-biri ilə daha sıx ünsiyyətə girir. Bu proses qaçılmaz olaraq dillərə də təsir edir. Xarici sözlərin axını, yeni ifadələrin yaranması dilin təbii inkişafının bir hissəsidir. Lakin burada incə bir məqam var: inkişaf ilə assimilyasiya arasındakı sərhədi qorumaq. Əgər dil öz daxili qanunauyğunluqlarını, ifadə imkanlarını itirərsə, o zaman yalnız sözlər yox, həm də milli kimliyin bir hissəsi silinməyə başlayar.
Azərbaycan dili əsrlər boyu böyük ədəbi irs yaradıb, klassik şairlərdən müasir yazıçılara qədər zəngin ifadə imkanları formalaşdırıb. Bu dil Nizaminin hikmətini, Füzulinin duyğularını, Sabirin satirasını, müasir ədəbiyyatın isə həyatın ritmini daşıyır. Belə bir zənginliyə malik olan dilin qorunması yalnız filoloqların deyil, hər bir vətəndaşın mənəvi borcudur.
Milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması da dil ilə sıx bağlıdır. Çünki adət-ənənələr, folklor nümunələri, atalar sözləri və deyimlər məhz dil vasitəsilə nəsildən-nəslə ötürülür. Dil zəiflədikcə bu dəyərlərin də yaşama gücü azalır. Ona görə də dilin qorunması, əslində, milli yaddaşın qorunması deməkdir.
Müasir dövrdə xüsusilə gənc nəslin dilə münasibəti böyük əhəmiyyət daşıyır. Sosial şəbəkələrin təsiri ilə qısaldılmış sözlər, qarışıq ifadələr gündəlik danışığa daxil olur. Bu tendensiya müəyyən qədər qaçılmaz olsa da, ədəbi dilin qorunması və düzgün istifadəsi əsas prinsip kimi qalmalıdır. Məktəblərdə ana dilinin tədrisi, müəllimlərin bu sahədə göstərdiyi səylər və maarifləndirici yazılar cəmiyyətin dil şüurunun formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Dilimizin saflığını qorumaq o demək deyil ki, biz yeniliklərə qapalı olaq. Əksinə, dil inkişaf etməli, zənginləşməlidir. Lakin bu proses milli ruhu qorumaqla, dilin öz daxili imkanlarına söykənməklə həyata keçirilməlidir. Hər yeni söz, hər yeni ifadə dilin ruhuna uyğun şəkildə mənimsənilməlidir.
Eyni zamanda, ingilis dilinin orta məktəblərdə tədrisinin təşkili ilə bağlı irəli sürdüyü fikirlər müasir təhsil sisteminin inkişafına yönəlmiş dəyərli yanaşmalardır. O, hesab edir ki, xarici dil öyrənilməsi yalnız qrammatik qaydaların mənimsənilməsi deyil, həm də fərqli mədəniyyətləri anlamaq, dünyaya açıq düşüncə ilə yanaşmaq bacarığının formalaşdırılmasıdır. Bu baxış onun dərs metodikasında da özünü aydın göstərir.
50 illik ömür yolu bu, sadəcə illərin cəmi deyil. Bu, zəhmətin, sədaqətin, axtarışın və yaradıcı düşüncənin harmoniyasıdır. Sədaqət Abbasovanın həyat yolu göstərir ki, müəllim olmaq yalnız peşə deyil, cəmiyyət qarşısında mənəvi məsuliyyətdir. O, illər boyu qazandığı təcrübə ilə gənc nəslin formalaşmasına töhfə verərək, gələcəyin daha savadlı və düşüncəli qurulmasına xidmət edir.Müəllimin qəlbində yanan bilik işığı şagirdlərin dünyasına nur saçdıqca, cəmiyyətin ümumi mənəvi iqlimi də zənginləşir. Bu baxımdan müəllim yalnız bilik ötürən deyil, həm də ruhları formalaşdıran bir sənətkardır.
Onun gördüyü işlər pedaqoji ustalığın, peşəkar yanaşmanın və yüksək mənəvi məsuliyyətin vəhdətindən doğan çoxşaxəli bir missiyanı əks etdirir. Bu missiya yalnız bu gün üçün deyil, gələcək üçün də əhəmiyyət daşıyır. Çünki ,bu gün yetişdirilən hər bir şagird sabahın vətəndaşı, cəmiyyətin aparıcı qüvvəsidir.
Bu gün onun fəaliyyəti təkcə bir müəllimin uğuru deyil, bütövlükdə Azərbaycan təhsilinin inkişafına verilən dəyərli töhfə kimi qiymətləndirilə bilər. Onun kimi müəllimlər var olduqca, elm də, dil də, milli dəyərlər də yaşayacaq və inkişaf edəcək.
Yarım əsrlik ömürdən gələcəyə baxarkən aydın görünür ki, bu yol hələ davam edir. Qarşıda yeni uğurlar, yeni şagirdlər, yeni ideyalar var. Və bu yolun ən böyük mükafatı yetişdirdiyi insanlardır.Sədaqət xanımın fəaliyyətində biz sadəcə peşəkar pedaqoqu deyil, həm də mənəvi dəyərləri yaşadan, dilimizin saflığını qoruyan və gələcəyə işıq tutan bir ziyalını görürük. Onun hər addımı, hər sözü və hər əməli bir məktəb, bir örnəkdir.
Bu mənalı və şərəfli yolun davamında ona yeni-yeni uğurlar, daha böyük nailiyyətlər arzulayırıq. Qoy onun zəhməti hər zaman bəhrə versin, yetişdirdiyi şagirdlər cəmiyyətin layiqli vətəndaşlarına çevrilsin, müəllim ömrünün nuru isə uzun illər boyu gələcək nəsillərin yolunu işıqlandırsın.
Gələcək fəaliyyətlərində ona möhkəm cansağlığı, tükənməz enerji və ilham dolu illər diləyirik. Çünki belə ömürlər sadəcə yaşanmır , onlar tarixə çevrilir.
AMİDTV.AZ
Aygün Məmmədova Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
