İnsan ruhu ilə dünyanın rəngləri arasında incə körpünü yaradan Nərmin Nəcəff.

Bəzən insanın söyləyə bilmədiklərini bir rəng, bir cizgi, bir kölgə dilə gətirir. Sözlərin susduğu yerdə fırça danışır, duyğular kətan üzərində obrazlara çevrilir, həyatın görünən mənzərəsi görünməyən hisslərlə qovuşaraq sənətə dönür. Rəssamlıq məhz bu sehrli ünsiyyətin, insan ruhu ilə dünyanın rəngləri arasında qurulan incə körpünün adıdır.
Hər rəssamın öz rəng dünyası, öz baxış bucağı, öz səssiz etirafları var. Kimi təbiətin gözəlliyində ilham tapır, kimi insan talelərinin dərinliklərində, kimi isə gündəlik həyatın ötəri görünən, lakin böyük məna daşıyan anlarında. Onların əsərləri yalnız gözəlliyi seyr etdirmir, həm də düşündürür, duyğulandırır, insanı öz daxili aləmi ilə üz-üzə qoyur.
Bu dəfə söhbətimizin qəhrəmanı rəssam Nərmin Nəcəffdir. Onun sənət dünyasına, yaradıcılıq düşüncələrinə, ilham qaynaqlarına və rənglərin arxasında gizlənən duyğulara doğru mənəvi bir yolçuluğa çıxırıq. Məqsədimiz yalnız rəssamın əsərlərini deyil, həmin əsərlərə ruh verən insanı da tanımaq, fırçanın hər toxunuşunda yaşanan düşüncələri və sənətə çevrilən hissləri oxucularımızla bölüşməkdir.

Nərmin xanım, insan bəzən dünyanı sözlə, bəzən də rənglərlə anlatmağa çalışır. Sizin üçün rəssamlıq bir peşədir, həyat tərzidir, yoxsa ruhunuzun ifadə forması?
-Mənim üçün rəssamlıq, ilk növbədə, ruhun özünüifadə formasıdır. Bu sənəti yalnız müəyyən texniki bacarıqların məcmusu və ya peşə fəaliyyəti kimi qəbul etmirəm. Rəssamlıq insanın dünyanı duymaq, müşahidə etmək, dərk etmək və öz daxili aləmindən keçirərək yenidən təqdim etmək imkanlarından biridir. Bəzən insanın qəlbində elə duyğular, düşüncələr və yaşantılar olur ki, onları sözlə ifadə etmək çətinləşir. Məhz həmin məqamda rənglər, xətlər, kompozisiya və obrazlar özünəməxsus dilə çevrilir. Məncə, rəssamın əsas üstünlüyü hamının gördüyünü fərqli duymaq və görünənlərin arxasındakı görünməz mənaları üzə çıxarmaq bacarığıdır.

Rənglərə ilk dəfə hansı hisslərlə bağlandığınızı xatırlayırsınızmı? Uşaqlığınızda sizi rəssamlığa çəkən xüsusi bir xatirə varmı?
-İnsanın sənətə münasibətinin təməli çox vaxt uşaqlıq illərində qoyulur. Uşaqlıqda ətraf aləmə daha saf, daha təəccüblə və daha həssas yanaşırıq. Rənglərin bir-biri ilə yaratdığı ahəng, təbiətin dəyişən mənzərələri, işığın və kölgənin yaratdığı görüntülər insanın estetik duyumunu formalaşdırır. Rəssamlıqda da bu ilkin müşahidələrin böyük əhəmiyyəti var. Zaman keçdikcə həmin maraq daha şüurlu yaradıcılıq axtarışına, rəng və forma üzərində düşüncəyə çevrilir. Mənim üçün rənglər sadəcə vizual vasitə deyil, duyğuların və düşüncələrin ifadə imkanlarıdır.

Rəssam olmaq qərarınızda həyatınızın istiqamətini dəyişən bir insanın, hadisənin və ya təsadüfün rolu olubmu?
-Sənət yolunun formalaşmasında insanın daxili meyilləri ilə yanaşı, onu əhatə edən mühitin, aldığı təsirlərin və qarşılaşdığı hadisələrin də mühüm rolu var. Bəzən bir insanın söylədiyi fikir, gördüyümüz bir əsər və ya yaşadığımız kiçik bir hadisə düşüncəmizdə böyük dəyişiklik yarada bilər. Mən hesab edirəm ki, istedad insanın başlanğıc imkanlarından biridir, lakin həmin imkanın sənətə çevrilməsi üçün ardıcıl əmək, müşahidə, öyrənmək həvəsi və iradə lazımdır. Rəssamlıqda insan hər gün özünü bir qədər də yenidən kəşf etməlidir. Mənim rəssamliğa qayıdişım İstanbulda Rafiq Əzizin sərgisində iştirak etdim, oranın peşəkar abu havası məni çox qanadlandırdı. Mənim kətan qarşısına keçib,rəngə toxunuşum əslən Azərbaycanlı rəssam Rafiq Əzizin diqqətini cəlb etdi.Onun təkidi ilə Universitetdə sərgilər təşkil olundu oğlu Emil Əzizdən çox böyük təcrübə qazandım hər toxunuş ,hər rəng insanın ruhunu oxşayırdı. İnsan ruhunun sədası kətana əks olunurdu.

İlk çəkdiyiniz və bu gün də yaddaşınızda yaşayan əsər hansı olub? O əsər sizə nəyi xatırladır?
-İlk çəkdiyim əsər “Turu quşu”olmuşdu, bu gün də ev muzeyimdə saxlanılır.İlk yaradıcılıq nümunələri rəssam üçün xüsusi mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Çünki həmin əsərlərdə peşəkar təcrübədən daha çox, saf hisslər, ilkin həyəcan və özünüifadə arzusu üstünlük təşkil edir. İlk əsərlərə sonradan baxarkən yalnız təsvir edilmiş obrazı deyil, həmin dövrün düşüncə tərzini, duyğularını və sənətə münasibətimizi də xatırlayırıq. Məncə, rəssamın yaradıcılıq tarixini anlamaq üçün onun ilk addımlarına nəzər salmaq vacibdir. Bu gün bəzi çatışmazlığı görəndə,həmin ruhumu,hisslərimi, xatirələrimi,ilk sevincimi xatırladır

Ailənizin və yaxınlarınızın sənət seçiminizə münasibəti necə olub?
-Ailəmizdə dövlətçilik və siyasi fəaliyyətlə əlaqəli insanların olması, təbii ki, həyata baxışın formalaşmasına öz təsirini göstərib. Belə ailələrdə gələcəyə dair gözləntilər, peşə seçiminə münasibət və insanın üzərinə düşən məsuliyyət məsələləri daha həssas qarşılanır.Ailəmizin tarixində Ağa Soltanov və öz babam Niyazi Nəcəfov kimi siyasi və dövlət xadimlərinin olması bizim ailə mühitimizə, dünyagörüşümüzə və gələcəyə baxışımıza özünəməxsus çalarlar verib. Ailəm mənim incəsənətə yönəlməyimi arzulamırdı. Yəqin ki, onların düşüncəsində başqa istiqamətlər, fərqli gələcək təsəvvürləri var idi. Belə bir mühitdə öz sənət istəyimi qorumaq, daxilimdəki rənglərə sadiq qalmaq mənim üçün asan seçim deyildi. Amma insanın qəlbində həqiqi bir sevgi varsa, onu tamamilə susdurmaq mümkün olmur.
Mən heç vaxt ailəmin baxışlarını öz istəyimə qarşı bir mübarizə kimi dəyərləndirmək istəmirəm. Hər nəslin öz düşüncəsi, öz həyat təcrübəsi, öz qorxuları və ümidləri olur. Mənim yolum isə rənglərin, xətlərin, obrazların və duyğuların dili ilə özümü ifadə etməkdən keçirdi. Nənəmdən gələn bu mənəvi yaxınlıq sənətə bağlılığımın ən kövrək və eyni zamanda ən güclü dayaqlarından biri oldu.
Bu gün düşünürəm ki, insanın kökləri onun kimliyini formalaşdırır, lakin taleyinin bütün istiqamətlərini əvvəlcədən müəyyən etmir. Ailə tariximizdə dövlətçilik və ictimai fəaliyyət ənənəsi varsa, mən də öz sənətimlə insanlara, mədəniyyətimizə və mənəvi dəyərlərimizə xidmət etməyə çalışıram. Bəlkə də mənim sənət yolum həmin köklərin başqa bir ifadəsidir: biri dövləti və cəmiyyəti öz fəaliyyəti ilə təmsil edirsə, rəssam öz düşüncəsini, xalqının ruhunu və zamanın yaddaşını əsərlərində yaşadır.
Lakin insanın daxili dünyası bəzən ailənin onun üçün düşündüyü istiqamətdən fərqli bir yol seçir. Mənim sənətə olan meylim də məhz belə bir daxili çağırış idi. Düşünürəm ki, insan öz köklərini, ailəsinin tarixini və ona ötürülən dəyərləri qorumaqla yanaşı, fərdi istedadının və mənəvi ehtiyaclarının səsini də eşitməlidir. Bununla belə, hesab edirəm ki, rəssam öz sənət yolunun məsuliyyətini özü daşımalı, qərarlarında müstəqil olmalı və seçdiyi istiqamətdə daim inkişaf etməlidir.

Əsər yaratmağa başlayarkən ilk olaraq nə doğulur: fikir, hiss, obraz, yoxsa rəng?
-Yaradıcılıq prosesinin vahid başlanğıc nöqtəsi yoxdur. Bəzən hər şey bir hissdən, bəzən müşahidə etdiyim obrazdan, bəzən də müəyyən rəng harmoniyasından başlayır. İlkin təəssürat tədricən düşüncəyə, düşüncə isə bədii ideyaya çevrilir. Rəssamlıqda kompozisiya, kolorit, işıq-kölgə münasibətləri və məkan həlli bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədədir. Əsərin bütövlüyü də məhz bu elementlərin vahid estetik sistemdə birləşməsindən yaranır. Mənim üçün əsas məsələ ilkin duyğunu itirmədən onu dolğun bədii ifadəyə çatdırmaqdır.

Kətan qarşısında olduğunuz zaman özünüzlə baş-başa qalırsınız, yoxsa sanki görünməz bir dünya ilə söhbət edirsiniz?
-Kətan qarşısında olmaq mənim üçün daxili dialoqun başlanğıcıdır. Bu zaman insan öz düşüncələri, xatirələri, müşahidələri və duyğuları ilə üz-üzə qalır. Rəssam əsər yaratdıqca yalnız təsvir etdiyi obyektə deyil, öz daxilindəki münasibətə də aydınlıq gətirir. Mən bu prosesi bir növ mənəvi axtarış hesab edirəm. Çünki hər yeni toxunuş əsərin ümumi ahənginə təsir göstərir və bəzən ilkin düşüncəni belə dəyişdirir.

Heç olubmu ki, bir əsəri tamamladıqdan sonra onun sizə əvvəl düşündüyünüzdən tamam başqa məna ifadə etdiyini görəsiniz?
-Bəli, yaradıcılığın ən maraqlı tərəflərindən biri də budur ki, əsər bəzən rəssamın ilkin niyyətindən daha geniş məna qazanır. Əsər tamamlandıqdan sonra ona tamaşaçının gözü ilə baxmaq mümkün olur. Hər bir insan öz həyat təcrübəsinə, dünyagörüşünə və emosional yaddaşına uyğun olaraq fərqli məna kəşf edir. Bu, sənətin çoxqatlı təbiətindən irəli gəlir. Məncə, uğurlu əsər yalnız bir cavab təqdim etməməli, həm də tamaşaçının düşüncəsində yeni suallar yaratmalıdır.

Yaradıcılıq prosesində sizi ən çox çətinliyə salan nədir: ideyanı tapmaq, onu ifadə etmək, yoxsa əsərə son nöqtəni qoymaq?
-Məncə, hər mərhələnin öz çətinliyi var. İdeyanı tapmaq üçün müşahidə və düşüncə, onu ifadə etmək üçün texniki bilik və bədii təcrübə, əsəri tamamlamaq üçün isə obyektiv qiymətləndirmə bacarığı lazımdır. Rəssam bəzən yaratdığı əsərə emosional bağlılıq göstərdiyindən onun üzərində dəyişiklik etməkdə çətinlik çəkə bilər. Burada peşəkar yanaşma mühüm rol oynayır. Əsərin nə zaman tamamlandığını hiss etmək də yaradıcılıq mədəniyyətinin bir hissəsidir.

Rənglərin də insan xarakteri kimi özünəməxsus dili olduğuna inanırsınızmı? Özünüzü hansı rəngdə ifadə edərdiniz və niyə?
-Əlbəttə, rənglərin insan psixologiyasına və emosional qavrayışına təsiri çox maraqlı mövzudur. Rəng psixologiyasında müəyyən rənglərin insanlarda müxtəlif assosiasiyalar və emosional reaksiyalar yaratdığı araşdırılır. Məsələn, mavi çox vaxt sakitlik və genişlik, qırmızı enerji və dinamika, yaşıl təbiət və yenilənmə, sarı isə işıq və nikbinlik anlayışları ilə əlaqələndirilir. Lakin bu əlaqələr mütləq və universal deyil; mədəniyyət, fərdi təcrübə və kontekst də mühüm rol oynayır. Özümü bir rənglə ifadə etməkdənsə, müxtəlif çalarların harmoniyası ilə təqdim etməyi daha doğru hesab edərdim. Çünki insanın daxili dünyası da tək rəngdən ibarət deyil. Mənim əsərlərinin hər birində maviyə göyə rast gəlmək olar. Məni maviyə göyə yönəldən Gürcû şairi Nikolov Barataşvilinin “Mənim sevimli göy rəngim ” şeiri olmuşdur .Bu şeiri russ dilində tərcüməsini Pasternak möhtəşəm edib,”Мой любимый синий цвет “adlı əsəri və Xəzərin mavisinin ahəngi məndə əvəzolunmaz duyğular yaratdı. Elə bu minvalla 2024 cü ildə “Mavi Övlad”adlı sərgidə təşkil etdim, böyük rəğbətlə qarşılandı bu sərgi ,ziyarətçilər tərəfindən.Hər kəs vurğulayırdı ki,sanki əsərlər dil açıb danışır.

Bəzən bir boş kətan rəssam üçün sualdır, bəzən isə cavab. Siz boş kətana baxanda nə hiss edirsiniz?
Boş kətan mənim üçün sərhədsiz imkanlar məkanıdır. O, həm yaradıcılığa dəvət, həm də müəyyən mənada məsuliyyətdir. Çünki qarşımdakı ağ səthdə hələ heç nə yoxdur, lakin düşüncədə saysız-hesabsız obrazlar, rənglər və kompozisiyalar mövcuddur. Hər yeni əsər sanki öz dünyasını yaratmaq imkanı verir. Bu prosesdə əsas məsələ təsadüfi təsvir yaratmaq deyil, müəyyən ideyanı bədii bütövlüyə çatdırmaqdır.

Elə bir əsəriniz varmı ki, onu çəkmək sizdən yalnız istedad deyil, həm də böyük daxili güc tələb edib?

Əlbəttə, Mənim İslam haqqında çəkdiyim əsərləri çəkərkən çox həssas duyğusal güc yaşamışam və ruhun ucalığı, Allaha yönəlməsi özunə rahatlıq tapması daxili güc tələb edir.Hər zaman Rəssamın yaradıcılıq təcrübəsində emosional baxımdan çətin mövzuların xüsusi yeri var. İnsan taleləri, xatirələr, itkilər, sevinc və kədər kimi mövzulara toxunmaq böyük həssaslıq tələb edir. Belə mövzuların təsviri zamanı yalnız texniki imkanlar kifayət etmir. Rəssam təsvir etdiyi hadisənin mənəvi mahiyyətini dərk etməli, onu süni dramatizmdən uzaq, səmimi və inandırıcı şəkildə təqdim etməlidir. Məncə, əsərin gücü tamaşaçıya hansısa hissi zorla qəbul etdirməsində deyil, həmin hissi onun daxilində təbii şəkildə oyatmasındadır.

Sizcə, rəssamın əsas missiyası gözəllik yaratmaqdır, düşündürməkdir, yoxsa insanın görmədiyini ona göstərmək?
-Mən bu missiyaları bir-birindən ayırmazdım. Əsl sənət gözəllik duyğusu yaratmaqla yanaşı, insanı düşündürməli və onun dünyagörüşünü zənginləşdirməlidir. Estetika yalnız zahiri gözəlliklə məhdudlaşmır; onun daxilində məna, ideya, harmoniya və bəzən də həyatın mürəkkəb həqiqətləri dayanır. Rəssam adi görünən bir hadisədə qeyri-adi məqamı görə və onu tamaşaçıya fərqli rakursdan təqdim edə bilər. Məncə, sənətin ən böyük gücü insanın dünyaya baxışını genişləndirməkdir.

Bir rəsm əsərinin qarşısında dayanan iki insan eyni əsərdə tamamilə fərqli mənalar görə bilər. Siz tamaşaçının əsərinizi öz dünyasına uyğun yozmasını necə qarşılayırsınız?
-Bunu sənətin təbii və gözəl xüsusiyyəti hesab edirəm. Çünki ,rəsm əsəri yaradıldığı andan etibarən yalnız rəssamın şəxsi dünyasına aid olmur, həm də tamaşaçı ilə ünsiyyətə başlayır. Hər bir insan əsəri öz təcrübəsi, yaddaşı, hissləri və düşüncələri prizmasından qəbul edir. Estetik qavrayışın fərdiliyi də məhz buradan qaynaqlanır. Əgər bir əsər müxtəlif insanlarda fərqli düşüncələr və duyğular yarada bilirsə, deməli, o, öz kommunikativ və emosional imkanlarını reallaşdırır.

Müasir dövrdə sürətlə dəyişən həyat, texnologiya və süni intellekt rəssamın yaradıcılığına necə təsir göstərir?
-Müasir texnologiyalar incəsənətin ifadə vasitələrini genişləndirir. Rəqəmsal rəngkarlıq, qrafik proqramlar, virtual reallıq və süni intellekt vizual yaradıcılıq üçün yeni imkanlar açır. Lakin texnologiyanın inkişafı insanın yaradıcı təfəkkürünü, estetik duyumunu və fərdi dünyagörüşünü əvəz etmir. Süni intellekt müəyyən təsvirlər yarada, mövcud üslubları təhlil edə və rəssama texniki baxımdan kömək göstərə bilər. Amma sənətin mənəvi məsuliyyəti, yaşanmış təcrübə və fərdi duyğularla bağlı tərəfi insan amilinə söykənir. Məncə, əsas məsələ texnologiyadan qorxmaq deyil, ondan yaradıcı və düşünülmüş şəkildə istifadə etməyi bacarmaqdır.

Sizcə, texniki ustalıq daha vacibdir, yoxsa insanın yaşantılarından süzülüb gələn səmimi hisslər?
-Bu iki amili qarşı-qarşıya qoymaq düzgün olmazdı. Texniki ustalıq rəssama fikrini dəqiq və dolğun ifadə etmək imkanı verir, səmimi hisslər isə əsərə mənəvi məzmun və fərdi xarakter qazandırır. Yüksək texnika ilə yaradılmış, lakin emosional təsiri olmayan əsər tamaşaçıda dərin iz buraxmaya bilər. Eyni zamanda, güclü hisslərin peşəkar ifadə vasitələri olmadan təqdim edilməsi də bədii imkanları məhdudlaşdıra bilər. Məncə, həqiqi sənət bu iki keyfiyyətin vəhdətindən doğur.

Rəssam cəmiyyətin ağrılarını, narahatlıqlarını və ümidlərini öz əsərlərində nə dərəcədə əks etdirməlidir?
-İncəsənət hər zaman cəmiyyətin mənəvi həyatının mühüm göstəricilərindən biri olub. Rəssam yaşadığı dövrdən, sosial mühitdən və insan münasibətlərindən kənarda qala bilməz. Cəmiyyətdə baş verən hadisələr, insanların qayğıları, mübarizəsi, sevinci və arzuları sənət üçün zəngin mövzu mənbəyidir. Lakin ,rəssamın vəzifəsi yalnız hadisələri təsvir etmək deyil, onların arxasında dayanan insani və mənəvi məzmunu üzə çıxarmaqdır. Mən hesab edirəm ki, sənət həm zamanın yaddaşı, həm də gələcəyə ünvanlanan mənəvi mesaj ola bilər.

Sənət insanı dəyişə bilərmi? Bir əsərin kiminsə həyatında iz qoyduğunu bilmək sizin üçün nə deməkdir?
-İncəsənət insanın düşüncələrinə, hisslərinə və dünyanı qavrama tərzinə təsir göstərmək gücünə malikdir. Bəzən bir əsər insanın çoxdan unutduğu xatirəni canlandırır, bəzən ona yeni ümid verir, bəzən də həyat haqqında fərqli düşünməyə vadar edir. Sənətin bu təsiri onun emosional və intellektual imkanlarından qaynaqlanır. Əgər yaradılmış bir əsər kiminsə qəlbində iz buraxırsa, bu, mənim üçün böyük mənəvi dəyərdir. Çünki ,sənətin ən gözəl nəticələrindən biri insanla insan arasında görünməz bağ yaratmasıdır.

İnsanların sizin əsərlərinizdə gördüyü Nərminlə gündəlik həyatda tanıdıqları Nərmin arasında hansı fərqlər var?
-Məncə, hər bir insanın daxili aləmi onun gündəlik davranışlarından daha genişdir. Rəssamın əsərlərində bəzən onun sözlə ifadə etmədiyi düşüncələr, həssaslıqlar və müşahidələr üzə çıxır. Əsərlər insanın daxili dünyasına açılan pəncərədir, lakin rəssamın bütün şəxsiyyətini yalnız yaradıcılığı ilə müəyyənləşdirmək olmaz. Gündəlik həyatda insan müxtəlif rollar daşıyır, sənət qarşısında isə özünün daha fərdi və səmimi tərəfləri ilə üzləşir.

Sizi ən çox ilhamlandıran nədir: təbiət, insan taleləri, musiqi, xatirələr, yoxsa həyatın öz ziddiyyətləri?
-İlhamın mənbəyi olduqca rəngarəngdir. Təbiətin dəyişən mənzərələri, insanın üzündəki ifadə, bir musiqi parçasının yaratdığı ovqat, keçmişdən qalan xatirələr və gündəlik həyatın adi görünən hadisələri yaradıcılıq üçün başlanğıc ola bilər. Məncə, ilham yalnız gözəllikdən doğmur. Bəzən ziddiyyətlər, suallar, narahatlıqlar və hətta susqunluq da insanda güclü yaradıcı impuls yaradır. Əsas məsələ ətraf aləmə diqqətlə baxmaq və gördüklərimizin arxasındakı mənanı duymaqdır.

Yaradıcılıq durğunluğu yaşadığınız vaxtlarda özünüzü necə yenidən kəşf edirsiniz?
-Yaradıcılıq durğunluğu sənət prosesinin təbii mərhələlərindən biridir. Mən bunu həmişə mənfi hal kimi qəbul etməzdim. Bəzən insanın dayanmağa, düşünməyə, müşahidə etməyə və özünü yenidən qiymətləndirməyə ehtiyacı olur. Yeni mühit, təbiətlə ünsiyyət, musiqi, mütaliə və fərqli sənət nümunələri ilə tanışlıq yaradıcılıq düşüncəsini zənginləşdirə bilər. Əsas məsələ özünə təzyiq göstərmədən, lakin sənətə olan münasibəti və öyrənmək istəyini qorumaqdır.

Hələ çəkə bilmədiyiniz, amma xəyalınızda uzun müddətdir yaşayan bir əsər varmı?

Bəli. Portretlər çəkmək istəyərdim. Mən hər zaman pozitiv enerjili insan olmağım ilə secilmişəm.Al əlvan rəngli əsərlər üzərində işləmək mənə ruh verir.Rəssamın xəyalında bəzən hələ kətana köçürülməmiş çoxsaylı obrazlar yaşayır. Onların hər biri müəyyən zamanın, düşüncənin və emosional hazırlığın yetişməsini gözləyir. Məncə, hər əsərin öz zamanı var. Bəzi ideyalar dərhal reallaşır, bəziləri isə uzun müddət düşüncədə formalaşır. Ən maraqlısı odur ki, illərlə xəyalda yaşadığımız bir obraz belə, kətana köçürüldüyü zaman yeni məna qazana bilər. Yaradıcılıq mənim üçün heç vaxt bitməyən axtarışdır.

Həyatınızın hansı dövrünü bir tabloya çevirmək istərdiniz? Həmin tablonun adı nə olardı?
-Həyatın hər dövrü insanın şəxsiyyətinin formalaşmasında müəyyən iz buraxır. Sevincli anlar, çətinliklər, seçimlər, gözləntilər və qazandığımız təcrübələr bir-birini tamamlayaraq həyat adlı böyük mənzərəni yaradır. Əgər həyatımı bir tabloya çevirməli olsaydım, yəqin ki, orada işıqla kölgənin, sakitliklə hərəkətin, ümidlə düşüncənin vəhdətini əks etdirmək istəyərdim. Çünki insan həyatı yalnız parlaq rənglərdən ibarət deyil. Onun gözəlliyi də məhz bütün çalarların bir araya gəlməsindədir. Bu əsərin adını isə “İşığa doğru” qoyardım.

Sənət yolunda qazandığınız ən böyük uğur mükafat, sərgi, tamaşaçı rəğbəti, yoxsa özünüzü ifadə edə bilmək olub?
-Mükafatlar, sərgilər və tamaşaçıların rəğbəti yaradıcılıq yolunda mühüm stimuldur. Lakin mən uğuru yalnız xarici göstəricilərlə ölçməyin tərəfdarı deyiləm. Rəssam üçün ən böyük uğurlardan biri öz fərdi üslubunu formalaşdırmaq, sənət dilində səmimi qalmaq və hər yeni əsərdə əvvəlkindən daha dolğun ifadə imkanlarına nail olmaqdır. İnkişafın davamlı olması, özünü təkrarlamamaq və daim axtarışda qalmaq mənim üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bu günə qədərki yaradıcılığınıza nəzər salanda özünüzdə ən çox hansı dəyişiklikləri görürsünüz? İnsan zaman keçdikcə dəyişir, dünyanı daha fərqli qavrayır və həyat təcrübəsi zənginləşdikcə sənətə münasibəti də dərinləşir. Rəssamın yaradıcılığında bu dəyişikliklər mövzu seçimində, rəng həllində, kompozisiya quruluşunda və ifadə vasitələrində özünü göstərə bilər. Məncə, yaradıcılıq inkişafı yalnız texniki təkmilləşmə deyil, həm də düşüncənin, estetik zövqün və dünyagörüşünün inkişafıdır. Ən vacibi öz sənət yolunda yeniliklərə açıq qalmaqdır.

Gələcəkdə hansı mövzuda əsərlər yaratmaq, hansı sənət ideyanızı gerçəkləşdirmək istəyirsiniz?
-Gələcək yaradıcılıq planlarımda insan, təbiət, zaman və mənəvi dəyərlər kimi mövzuların xüsusi yer tutmasını istərdim. İncəsənətin imkanları genişdir və hər yeni dövr rəssama fərqli ifadə vasitələri təqdim edir. Mənim üçün əsas məqsəd yalnız yeni əsərlər yaratmaq deyil, həmin əsərlərin məzmun və ideya baxımından da dolğun olmasına nail olmaqdır. Arzum odur ki, yaradıcılığımda hər yeni mərhələ əvvəlkindən daha fərqli düşüncə və estetik yanaşma ilə seçilsin.

Azərbaycan təsviri sənətinin beynəlxalq miqyasda daha geniş tanınması üçün sizcə, hansı addımlar atılmalıdır?
-Azərbaycan təsviri sənəti zəngin tarixi ənənələrə və özünəməxsus estetik xüsusiyyətlərə malikdir. Miniatür sənətindən başlayaraq klassik rəngkarlıq, qrafika, heykəltəraşlıq və müasir vizual sənət istiqamətlərinə qədər geniş yaradıcılıq irsimiz mövcuddur. Bu irsin beynəlxalq miqyasda tanıdılması üçün müasir sərgi platformalarının genişləndirilməsi, beynəlxalq biennalelərdə və incəsənət festivallarında iştirak, rəssamlar arasında yaradıcılıq mübadiləsi, kataloq və elmi nəşrlərin hazırlanması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, gənc rəssamların yaradıcılıq imkanlarının artırılması və onların beynəlxalq sənət mühitinə inteqrasiyası vacibdir. Azərbaycan sənətinin dünyaya təqdimatı milli kimliyimizi qorumaqla yanaşı, müasir bədii təfəkkürümüzü də nümayiş etdirməlidir.Bu baxımdan, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına, mədəni irsimizin yaşadılmasına və Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yüksəldilməsinə yönəlmiş fəaliyyətini xüsusi vurğulamaq istərdim. Dövlət səviyyəsində mədəniyyətə göstərilən diqqət, mədəniyyət ocaqlarının inkişafı, tarixi abidələrin bərpası və ölkəmizin beynəlxalq mədəni platformalarda təmsil olunması milli sənətimizin gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın ölkəmizin mədəni irsinin qorunması, milli sənət ənənələrinin yaşadılması və Azərbaycan mədəniyyətinin dünyada tanıdılması istiqamətində gördüyü işləri də xüsusi qeyd etmək lazımdır. Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı və dəstəyi ilə həyata keçirilən mədəni layihələr, sərgilər və beynəlxalq təqdimatlar milli incəsənətimizin daha geniş auditoriyalara çatdırılmasına xidmət edir. Fondun təşəbbüsü ilə Azərbaycan müasir incəsənətinin London və Paris kimi dünya mədəniyyət mərkəzlərində təqdim olunması bu istiqamətdə əhəmiyyətli nümunələrdəndir.
Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın da Azərbaycan incəsənətinin beynəlxalq miqyasda təbliğinə, müasir sənət təşəbbüslərinə və mədəni dialoqa verdiyi töhfələri qeyd etmək istərdim. Onun rəssamlıq fəaliyyəti və mədəni layihələrdə iştirakı milli sənətimizin müxtəlif bədii ifadə imkanlarının təqdimatı baxımından diqqətəlayiqdir.
Məncə, bu imkanlardan daha geniş bəhrələnmək üçün Azərbaycan rəssamlarının dünyanın nüfuzlu muzeylərində, qalereyalarında və beynəlxalq biennallarda təmsilçiliyini artırmaq, gənc sənətkarları dəstəkləmək, əsərlərin rəqəmsal arxivlərini yaratmaq, xarici dillərdə sənətşünaslıq nəşrlərini genişləndirmək və beynəlxalq yaradıcılıq mübadilələrini gücləndirmək vacibdir

Sizdən sonra əsərlərinizin insanlara hansı duyğunu, hansı düşüncəni miras qoymasını istərdiniz?
-İstərdim ki, əsərlərimə baxan insanlar orada yalnız rəng və forma deyil, müəyyən mənəvi məna da hiss etsinlər. Sənət əsərinin zamanla yaşaması onun tamaşaçı ilə qurduğu emosional və intellektual əlaqədən asılıdır. İstəyərdim ki, yaradıcılığım insanlara gözəlliyi görməyi, həyata daha diqqətlə yanaşmağı, təbiəti və insanı sevməyi xatırlatsın. Məncə, rəssamın ən böyük mirası onun əsərlərində yaşatdığı düşüncə və duyğulardır.

Rəssamlığa yeni başlayan gənclərə, xüsusilə öz istedadına hələ tam inanmayanlara nə demək istərdiniz?
-Gənclərə ilk növbədə özlərinə inanmağı, lakin bu inamı zəhmət və biliklə möhkəmləndirməyi tövsiyə edərdim. İstedad başlanğıc üçün mühüm amildir, amma onu inkişaf etdirmədən böyük nəticələr əldə etmək mümkün deyil. Rəssamlıqla məşğul olmaq istəyən hər bir gənc rəsm və kompozisiya qanunlarını, rəng nəzəriyyəsini, perspektivi, anatomiyanı və sənət tarixini öyrənməlidir. Eyni zamanda, yalnız başqalarını təqlid etməklə kifayətlənməməli, öz fərdi baxışını formalaşdırmalıdır. Uğur bir gündə yaranmır. Səbir, müşahidə, davamlı təcrübə və sənətə sevgi bu yolun əsas dayaqlarıdır.

Sonda, Nərmin xanım, əgər bütün yaradıcılıq yolunuzu bir rəsm əsəri ilə ifadə etməli olsaydınız, o əsərin adı nə olardı?
-Yəqin ki, “Əsərləri ilə yaşayan ömür” adlandırardım. Çünki rəssamın yaradıcılıq yolu onun duyğularının, düşüncələrinin, müşahidələrinin və zamanla qazandığı təcrübənin rənglərə çevrilmiş ifadəsidir. Hər əsərdə bir düşüncəmiz, bir hissimiz, bəzən də özümüzün belə fərqində olmadığımız mənəvi tərəfimiz yaşayır. Mənim üçün sənət bitməyən bir yol, rənglər isə bu yolun ən səmimi ifadə vasitəsidir. İstərdim ki, bu yol daim yeni axtarışlara, yeni duyğulara və yeni yaradıcılıq üfüqlərinə açıq olsun.

Dəyərli Nərmin xanım, səmimi söhbətinizə, sənət dünyanızın qapılarını bizim üçün açdığınıza, düşüncələrinizi, duyğularınızı və yaradıcılıq yolunuzun incə məqamlarını oxucularımızla bölüşdüyünüzə görə Sizə dərin təşəkkürümüzü bildiririk. Arzu edirik ki, fırçanızın hər toxunuşu yeni üfüqlər açsın, rəngləriniz insan qəlbinə sevinc, düşüncələrə dərinlik, həyata gözəllik bəxş etsin. Sənət yolunuz daim işıqlı, ilhamınız tükənməz, yaradıcılıq səlnaməniz yeni uğurlarla zəngin olsun. Qoy hər bir əsəriniz ruhunuzun səsini gələcəyə daşıyan, zamanın yaddaşında iz buraxan bir sənət incisinə çevrilsin. Sizə möhkəm cansağlığı, könül rahatlığı, yeni yaradıcılıq zirvələri və sənətinizə layiq sonsuz dəyər arzulayırıq!

AMİDTV.AZ

Aygün Məmmədova Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü,AMİDTV.AZ saytının təsisçisi.