Ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı alim, iqtisadi tədqiqat sahəsində yeni üfüqlər açan bir lideri Əli Əlirzayev

Post Views: 4

Elm yalnız bilik toplamaq və nəzəri nəticələr çıxarmaq deyil, elm insan həyatına, cəmiyyətə və gələcəyə xidmət etməkdir. Hər bir böyük alim yalnız öz sahəsində ixtira və araşdırmalarla deyil, həm də yetişdirdiyi nəsillərlə, rəhbərlik etdiyi layihələrlə, ictimai fəaliyyətlərlə tanınır. Dəyərli alimlərimizdən biri, Azərbaycan elminin görkəmli nümayəndələrindən biri Əli Qənbərəli oğlu Əlirzayevin həyat və fəaliyyət yoluna nəzər salaq. 1945-ci ilin bahar günlərindən biri, 31 mart tarixində, Naxçıvan Muxtar Respublikası, Babək rayonunun Nehrəm kəndində, günəşin ilk şüaları kəndin sakit evlərinə toxunarkən Əli Qəmbərli oğlu dünyaya gəldi. Bu uşaq zamanla yalnız öz ailəsinin deyil, bütün Azərbaycanın elmi və ictimai həyatının parlaq simalarından birinə çevrildi. Nehrəm kəndinin torpağı, dağların, çayların və geniş səhraların toxunduğu bu yer, Əli müəllimin ruhunda zəhmətə, səbrə və bilik axtarışına dair ilk toxumları əkdi.Əli müəllim paylaşmanın, məsuliyyətin və ailə bağlarının nə qədər güclü olduğunu erkən yaşda öyrəndi. Hər günün dərsi torpaqla, insanların çalışqanlığı ilə, təbiətin sakit nizamı ilə izah olunurdu. Onun üçün dünya yalnız yaşanacaq yer deyil, öyrəniləcək, dərk olunacaq və qorunacaq bir məkan idi.
1963-cü ildə gənc Əli müəllim Azərbaycan Texniki Universitetinin riyazi maşınlar və mexanizmlər fakültəsinə daxil oldu. Burada yalnız nəzəri biliklərlə kifayətlənmədi, Bünyad Sərdarov adına zavodda səhərdən axşama qədər işləyərək praktiki təcrübə qazandı. Onun həyat fəlsəfəsi aydın idi, nəzəriyyə və praktik təcrübə əl-ələ verərək insanı tamamlayır.Əli müəllimin həyat fəlsəfəsi sadə, amma dərin idi,nəzəriyyə və praktik təcrübə əl-ələ verərək insanı tamamlayır. Universitetdə öyrəndiyi riyazi modellər və mexaniki nəzəriyyələr zavoddakı real maşınlarda sınaqdan keçirilirdi. Hər səhv hesablama, hər uğurlu mexanizm onun üçün elmin yalnız kitabda qalmadığını, onu gerçək həyatda tətbiq etməyin əhəmiyyətini göstərirdi.O, anlayırdı ki, kitab səhifələrində yazılan formullar və nəzəriyyələr yalnız yarımçıq bir aləmdir. Həqiqi bilik, həm nəzəriyyəni, həm də praktik təcrübəni əhatə edən inteqrasiyada yaranır. Bu məqsədlə Əli müəllim Bünyad Sərdarov adına zavodda səhərdən axşama qədər çalışaraq, texniki nəzəri biliklərini praktikada sınadı. Hər bir mühərrik, hər bir mexanizm onun üçün yalnız fiziki obyekt deyildi, onlar həyat qanunlarını, səbəb-nəticə əlaqələrini və insana xas dəqiqliyi anlamağa bir vasitə idi.
Əli müəllimin fəaliyyəti göstərir ki, elmi nailiyyətlər yalnız laboratoriya və ya auditoriyada əldə olunmur, onlar insanın həyat təcrübəsi ilə, əməyin və zəhmətin sintezi ilə tam olur.
Universitet illəri Əli müəllim üçün yalnız təhsil illəri deyildi, bu, həm də özünü sınamaq, öyrənmək və böyümək üçün bir dövr idi. 1968-ci ildə universiteti bitirdikdən sonra onun elmi axtarışları onu Moskvanın Mərkəzi İqtisadi Riyaziyyat İnstitutuna apardı.Moskva institutunun sərt, amma intizamlı atmosferi Əli müəllim üçün bir sınaq meydanı idi. Burada o, yalnız nəzəri biliklərə əsaslanmır, həm də iqtisadi modellərin gerçək həyatda tətbiqini dərk etməyə çalışırdı. Hər tədqiqat, hər hesablamada özünəməxsus yanaşma göstərir, nəzəriyyəni praktik təcrübə ilə uzlaşdırırdı. Bu dövr onun elmi fəlsəfəsini tam şəkildə formalaşdırdı,elmin dəyəri yalnız nəzəri biliklərdə deyil, onları həyata tətbiq etmə bacarığında gizlidir.
1973-cü ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək ilk böyük elmi uğurunu qazandı. Bu uğur yalnız bir titul deyildi, Əli müəllimin elmi axtarışlarının bir simvolu, intellektual səylərinin əyani nəticəsi idi. 1973-cü ildən sonra onun elmi səyahəti daha da dərinləşdi və 1985-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etməklə elmin zirvələrinə doğru möhkəm pillələrini qoydu. Bu müdafiə yalnız şəxsi nailiyyət deyildi, həm də Azərbaycanın elmi dünyasında yeni bir səhifənin açılması demək idi.
Bu dövr Əli müəllimin gələcək akademik və pedaqoji fəaliyyətinin təməlini qoydu. Əli Əlirzayevin həyat yolunda bu harmoniyanı yaratmaq üçün göstərdiyi fədakarlıq və səy, onu yalnız elmin dərinliklərinə aparmadı, həm də gələcək nəsillərin yetişdirilməsində əvəzsiz rol oynadı.
Əli müəllim Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunda kiçik elmi işçi kimi fəaliyyətə başlayanda onun üzərində yalnız öz intellektual potensialının deyil, həm də böyük məsuliyyətin yükü vardı. Hər bir hesablama, hər bir iqtisadi analiz onun üçün sadəcə riyazi tapşırıq deyildi,o, bu tapşırıqları millətin iqtisadi inkişafına töhfə vermək vasitəsi kimi görürdü.
Zaman keçdikcə onun çalışqanlığı, dəqiqliyi və tədqiqatlara sadiqliyi onu elmi iyerarxiyada yuxarı qaldırdı. Kiçik elmi işçidən başlayaraq, şöbə müdiri vəzifəsinə qədər yüksəlməsi təkcə şəxsi uğur deyildi, bu, həm də Azərbaycan elminin iqtisadi tədqiqat sahəsində yeni üfüqlər açan bir liderin doğuşu idi. Onun rəhbərliyi altında aparılan araşdırmalar, elmi layihələr və mühazirələr institutun fəaliyyətinə yeni nəfəs gətirdi.
Əli müəllimin akademik liderliyi yalnız institutla məhdudlaşmadı. O, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində elmi işlər üzrə prorektor olaraq fəaliyyət göstərdi və burada elmi tədqiqatlarla təhsilin harmoniyasını yaratdı. Onun fəlsəfəsi sadə idi, elm yalnız laboratoriyada deyil, auditoriyada və həyatda tətbiq olunmalıdır.
Bu dövr onun üçün həm də gənc alimlərin yetişdirilməsi meydanı oldu. Hər bir tələbə, hər bir aspirant onun rəhbərliyi altında yalnız nəzəri biliklər öyrənmirdi, onlar həm də elmi etikayı, araşdırma metodlarını və tədqiqatların praktik əhəmiyyətini öyrənirdilər. Əli müəllim üçün hər bir gənc alim, onun elmi mirasının davamçıları idi.
Naxçıvan Dövlət Universitetində kafedra müdiri vəzifəsinə gətirilən Əli müəllim, yalnız akademik rəhbərlik göstərməklə kifayətlənmədi, o, həm də elmin regionlarda yayılmasına, gənc istedadların kəşfinə və yetişdirilməsinə diqqət yetirdi. Hər bir dərs, hər bir mühazirə onun üçün elmin vətənlə inteqrasiyası anlamına gəlirdi. O, tələbələrə yalnız riyazi və iqtisadi biliklər öyrətmirdi,onlar həm də onun səyahət etdiyi elmi yolun dəyərlərini, fədakarlığını və zəhmətə verdiyi önəmi öyrənirdilər.
Əli Əlirzayevin akademik yüksəlişi və elmi rəhbərliyi göstərir ki, elmin zirvələrinə çatmaq yalnız şəxsi uğur deyil, həm də başqalarına yol göstərmək və elmi irsi qorumaq deməkdir. Onun fəaliyyəti Azərbaycan elminin inkişafına, gənc alimlərin yetişməsinə və iqtisadi araşdırmaların keyfiyyətinin yüksəlməsinə əvəzsiz töhfə verdi.
Hər bir addımı, hər bir rəhbərliyi və hər bir əsəri onun həyat simfoniyasının notlarıdır burada bilik, fədakarlıq və vətənpərvərlik birləşir. Əli müəllimin hekayəsi, gənc nəsillərə elmin yalnız bir karyera yolu deyil, həm də həyat fəlsəfəsi olduğunu göstərir.
Əli müəllimin həyatı gənc alimlər üçün bir ilham mənbəyidir. 50 aspirantın elmi fəaliyyətinə rəhbərlik etmək, 2 elmlər doktoru yetişdirmək, 500-dən artıq elmi əsər, monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaiti yaratmaq bunlar yalnız statistik göstəricilər deyil. Bunlar bir alim və müəllimin sadiqliyinin, zəhmətinin və fədakarlığının ifadəsidir.
Əli müəllimin rəhbərliyi altında hər bir aspirant yalnız elmi bilik qazanmaqla kifayətlənmirdi. Onlar onun yanında öyrənirdilər ki, hər bir tədqiqat sadəcə bir nəticə deyil; bu, həyatın mürəkkəb qanunlarını, iqtisadi proseslərin daxili harmoniyasını və insan fəaliyyətinin səbəb-nəticə əlaqələrini anlamaq üçün bir vasitədir.
Hər bir aspirant Əli müəllim üçün bir xəzinə, bir üfüq idi. Onun məqsədi sadəcə elmi araşdırmalar aparmaq deyildi; o, gənc alimləri tədqiqatın ruhu ilə, araşdırmanın etikası ilə tanış edir, onları yalnız elmi deyil, həm də həyat təcrübəsi ilə zənginləşdirirdi. Hər bir uğurlu müdafiə onun üçün bir bayram, hər bir uğursuz nəticə isə daha dərindən düşünmək və öyrənmək fürsəti idi.
Əli müəllimin 500-dən artıq elmi əsəri, monoqrafiyaları, dərslik və dərs vəsaitləri onun elmi mirasının daş yaddaşıdır. Bu əsərlər hər biri bir səyahət xəritəsi kimidir. Onlar gənc alimlər üçün yol göstərir, onları elmin mürəkkəb labirintlərində istiqamətləndirir, onları yalnız nəzəri biliklərlə deyil, həm də analitik düşüncə, sistemli yanaşma və yaradıcı problemlərin həlli bacarığı ilə zənginləşdirir.
Hər bir monoqrafiya və dərslik bir müəllim kimi Əli müəllimin tələbələrlə ünsiyyətinin, onların biliklərə olan marağını oyatmaq bacarığının ifadəsidir. Bu əsərlər oxucuya yalnız elmin qanunlarını öyrətmir,onlar həm də araşdırma ruhunu, fədakarlığı və səbirin əhəmiyyətini öyrədir.
Əli Əlirzayev yalnız alim deyil, o, həm də bir mentor, bir rəhbər və gənc nəsillər üçün bir ulduz idi. Onun rəhbərliyi altında yetişən hər aspirant, hər müdafiə olunan doktorluq dissertasiyası bir yeni üfüq açmaq demək idi. Onlar onun elmi dünyagörüşünü, metodlarını və tədqiqatlara olan fədakarlığını davam etdirərək öz sahələrində parlaq iz buraxdılar.
Hər bir aspirantın uğuru, hər bir gənc tədqiqatçının inkişafı Əli müəllimin həyat simfoniyasının bir notudur. Burada bilik, fədakarlıq və vətənpərvərlik birləşir. Onun hekayəsi göstərir ki, elmin əsl gücü yalnız fərdi nailiyyətlərdə deyil,başqalarına yol göstərməkdə, bilikləri paylaşmaqda və davamlı inkişafda yaşayır.
Onun həyatı və elmi fəaliyyəti göstərir ki, bilik və təcrübənin harmoniyası, elmin paylaşılması və gənclərə yol göstərmək insanı həm alim, həm də insan kimi tamamlayır. Əli müəllimin əsil mirası, sadəcə əsərlərində deyil, gənc alimlərin ruhunda, elmin vətənlə birləşən simfoniyasında yaşayır. Elmi nailiyyətlər və akademik uğurlar insanı yalnız fərdi zirvələrə çıxara bilər, amma onlar ictimai məsuliyyət və vətənpərvərliklə birləşdikdə, bu uğurlar bütün millətin rifahına xidmət edən bir gücə çevrilir. Əli Qənbərəli oğlu Əlirzayevin həyat yolunda elmi və ictimai fəaliyyətlər bu harmoniyanı bütün dərinliyi ilə göstərir.
Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyev, yalnız siyasi sahədə deyil, elmin və təhsilin inkişafında da əvəzsiz rol oynamışdır. Onun ətrafında olan alimlər və ziyalılar, o cümlədən Əli Əlirzayev, Heydər Əliyevin bu sahəyə verdiyi diqqəti, dəstəyi və məqsədyönlü yanaşmasını xatırlayırlar. Bu xatirələr yalnız keçmişi yad etmək deyil,onlar Azərbaycanın elmi və sosial inkişafının tarixi sübutudur.
Heydər Əliyev elmin və təhsilin dövlət üçün strateji əhəmiyyətini dərindən anlayırdı. O, yalnız universitetlərin fəaliyyətinə nəzarət etmirdi; həm də gənc alimlərin yetişdirilməsini, onların bilik və təcrübələrinin cəmiyyət və dövlət üçün faydalı hala gətirilməsini daim dəstəkləyirdi. Onun bu baxışı Azərbaycan elmində yeni üfüqlər açdı, gənc tədqiqatçılar üçün yol göstərdi.
Əli Əlirzayev bu dəstəyin canlı nümunəsi oldu. O, yalnız elmi araşdırmalar aparmaqla kifayətlənmədi,eyni zamanda, Heydər Əliyevin göstərişi ilə Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv seçilərək elmi və ictimai fəaliyyəti birləşdirdi. Bu, onun üçün yeni bir missiya idi yalnız bilik və tədqiqatlarla deyil, həm də vətən üçün ictimai məsuliyyətlə xidmət etməkdir.
Əli Əlirzayevin YAP-a üzv seçilməsi onun həyatında elmi və ictimai fəaliyyətin harmonik birləşməsinin başlanğıcı oldu. O, elmi biliklərini və təcrübəsini ictimai sahədə tətbiq edərək, həm qanunvericilik, həm də sosial siyasət sahələrində effektli işlər gördü. Bu fəaliyyət onun yalnız akademik lider olmadığını, həm də vətəninə xidmət edən nümunəvi vətəndaş olduğunu göstərdi.
Heydər Əliyev isə hər zaman alimlərin fəaliyyətini diqqətlə izləyir, onların işini qiymətləndirir və onları təşviq edirdi. Əli Əlirzayev xatırlayır ki, Heydər Əliyevin elmi axtarışlara və gənc tədqiqatçıların inkişafına verdiyi dəstək, onun öz fəaliyyətini daha məsuliyyətli və məqsədyönlü həyata keçirməsinə ilham verdi.
Əli Əlirzayevin fəaliyyəti göstərir ki, elmin zirvələri yalnız fərdi uğurla ölçülmür,onlar vətən və cəmiyyət üçün xidmətlə tamamlanmalıdır. Onun Heydər Əliyevlə paralel fəaliyyətləri, YAP-a üzvlüyü və ictimai fəaliyyəti, elmi araşdırmalarını xalqın rifahına, Azərbaycanın inkişafına yönəltdi. Burada elmi bilik, ictimai məsuliyyət və vətənpərvərlik harmoniyada birləşdi. Bu fəaliyyətlərin təbii davamı olaraq, Əli müəllim Milli Məclisdə fəaliyyətini genişləndirmək məqsədilə parlament seçkilərində 1 ci və 2 ci çağırış deputatları seçkilərində iştirak etmək üçün namizədliyini irəli sürdü.
Namizədlik və İnsanların Etimadı
Namizədliyini irəli sürərkən Əli Əlirzayev yalnız şəxsi ambisiyalarını düşünmədi, elmi təcrübəsini, rəhbərlik bacarıqlarını və vətənpərvərlik prinsiplərini xalqın xidmətinə yönəltmək istəyirdi. Onun namizədliyi elmin və ictimai məsuliyyətin harmoniyasının təzahürü idi burada akademik bilik yalnız laboratoriyada yox, həm də qanunvericilikdə tətbiq olunmalı idi.
Seçkilər zamanı Əli müəllim xalqın ehtiyaclarını, sosial və iqtisadi problemləri diqqətlə öyrənir, gənc nəsillərin vətəndaşlıq baxışını və bilik potensialını nəzərə alaraq platformasını hazırlayırdı. Onun dürüstlüyü, prinsipiallığı və səmimiliyi seçicilər tərəfindən dərhal hiss edildi və böyük etimad qazandı.
Seçki nəticələri göstərdi ki, Əli Əlirzayev yalnız elmi və ictimai fəaliyyətinə görə deyil, həm də insanların gözündə nümunəvi və etibarlı bir şəxs kimi qəbul edilmişdir. Yüksək səs çoxluğu ilə Parlament seçkilərində iştirak hüququ qazanması, onun cəmiyyət tərəfindən qiymətləndirildiyini və dəstəkləndiyini sübut etdi. Bu, həm onun şəxsiyyətinin, həm də elmi və ictimai fəaliyyətinin canlı bir ifadəsi idi.
1997–2005-ci illərdə Azərbaycan Milli Məclisinin üzvü kimi Əli müəllim yalnız qanunların hazırlanmasında iştirak etmədi,insanların gündəlik həyatına, sosial rifahına və iqtisadi dayanıqlığa təsir edən qərarların qəbul olunmasında fəal rol oynadı.İqtisadi siyasət və büdcə məsələləri komissiyalarının sədr müavini olaraq, yalnız riyazi hesablara və statistik məlumatlara baxmır, həm də hər qərarın insan həyatına necə təsir edəcəyini diqqətlə dəyərləndirirdi.Əli Əlirzayevin Parlamentdə fəaliyyəti göstərir ki, elmi bilik və ictimai məsuliyyət bir-birindən ayrılmazdır. Onun hər bir addımı, hər bir təşəbbüsü yalnız şəxsi uğur deyil, həm də ölkənin inkişafı və insanların rifahına xidmət edən bir missiyadır.
Əli müəllim üçün qanunvericilik bir laboratoriya kimi idi,burada nəzəri biliklər, praktik təcrübə və insani dəyərlər birləşərək sınaqdan keçirilirdi. Hər bir büdcə layihəsi, hər iqtisadi qərar onun üçün yalnız texniki məsələ deyildi,vətəndaşın rifahını artırmaq, sosial balansı qorumaq və ölkənin davamlı inkişafına xidmət etmək üçün bir vasitə idi.
Əli müəllimin bu fəaliyyətləri yalnız ictimaiyyət tərəfindən deyil, həm də dövlət və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. 2000-ci ildə ona “Uğur” mükafatı verildi ,bu mükafat onun yalnız elmi uğurlarını deyil, həm də cəmiyyətə verdiyi töhfələri simvolizə edirdi.
2002-ci ildə Əli müəllimə əməkdar elm xadimi adı təqdim edildi. Bu, təkcə akademik nailiyyətin yox, həm də elmi fəaliyyətlərin və təhsilə göstərilən xidmətlərin dövlət səviyyəsində tanınması idi.
2016-cı ildə Avropa nəşr mətbuat evi onu ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı alim qızıl medalı ilə təltif etdi. Bu, onun elmi səyahətini yalnız milli səviyyədə deyil, beynəlxalq səviyyədə də tanıyan bir göstərici idi. Burada vurğulanan əsas məqam onun elmi fəaliyyətlərinin vətənpərvərlik ruhu ilə birləşməsidir ,bilikləri yalnız şəxsi nailiyyət üçün deyil, ölkəsinin inkişafı və gənc nəsillərin yetişdirilməsi üçün istifadə edirdi.
2020-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin 90 illiyi münasibətilə və Azərbaycanda təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə Əli Əlirzayev “Şöhrət” ordeni ilə təltif olundu. Bu, onun həyat yolunun zirvəsi deyil, yalnız bir mərhələ idi bütün ömrünü elmin və təhsilin inkişafına, insanların rifahına həsr etmiş bir alim və vətəndaş kimi tanındı.
Əli Əlirzayevin həyatı bir simfoniya kimidir , hər bir addımı, hər bir əsəri və hər bir rəhbərlik etdiyi gənc alim, elmin və vətənpərvərliyin harmonik notlarını daşıyır. Professorun hekayəsi gənc nəsillərə elmi kəşflərin, zəhmətin və fədakarlığın əsl mənasını göstərir, göstərir ki, bilik və vətən sevgisi bir yerdə böyük dəyərlər yarada bilər.Ailəli olan Əli müəllimin üç övladı vardır və onlar onun həyatının ən qiymətli inciləridir. Professorun ailə həyatında nümayiş etdirdiyi fədakarlıq, sevgi və qayğı yalnız şəxsi xoşbəxtlik üçün deyil, həm də əxlaqi və tərbiyəvi dəyərlərin gələcək nəsillərə ötürülməsi üçün bir nümunədir.
Əli müəllim evdə də eyni prinsipə sadiqdir: zəhmət, hörmət və təmkin hər bir münasibətin təməlidir. Hər bir övladına elmin yalnız kitab və laboratoriyada olmadığını, bilik və məsuliyyətin gündəlik həyatla, insanlarla və cəmiyyətlə inteqrasiya olunmalı olduğunu öyrədir. Əli müəllim üçün ailə, gənc alimləri yetişdirdiyi laboratoriyalar qədər əhəmiyyətlidir hər ikisi diqqət, səbr və sevgi tələb edir.
Əli Əlirzayevin həyatı göstərir ki, elm və vətən sevgisi birləşdikdə insan yalnız şəxsi uğurlara deyil, bütöv bir millətin intellektual və mədəni inkişafına xidmət edə bilər. Professorun hər addımı gənc nəsillər üçün ilham mənbəyidir, örnəkdir, gələcək inkişafa yön verən ziyallı nəsihətidir,elmin və vətənpərvərliyin harmonik simfoniyasıdırdır.
Biz arzulayırıq ki, Əli müəllimin zəhməti və sadiqliyi ilə yaradılan elmi uğurlar davam etsin, onun rəhbərliyi altında yetişən nəsillər elmin sirlərini daha da dərinləşdirsin.
İctimai fəaliyyətində göstərdiyi fədakarlıq, Milli Məclisdə qanunvericilik proseslərinə qatqısı və insanların rifahına verdiyi töhfələr də davamlı olsun. Əli müəllimin prinsipial yanaşması və məsuliyyət anlayışı gənc alimlər və vətəndaşlar üçün əvəzsiz bir örnək olaraq yaşasın.
Biz arzulayırıq ki, onun bilik və təcrübəsi, yaratdığı elmi əsərlər, yetişdirdiyi alimlər və vətəninə verdiyi xidmət gələcəkdə də ölkənin elmi, təhsil və ictimai inkişafına işıq saçmağa davam etsin.